Bitcoin jest jednocześnie zbiorem publicznych zasad, ogólnoświatową siecią komputerów i jednostką pieniężną oznaczaną jako BTC. Pozwala przesyłać wartość bezpośrednio między ludźmi, bez jednego banku lub przedsiębiorstwa prowadzącego wspólną księgę. Portfel przygotowuje i podpisuje płatność, węzły niezależnie ją sprawdzają, a wydobycie pomaga włączyć prawidłowe transakcje do wspólnej historii. Jeden bitcoin dzieli się na 100 000 000 satoshi.
Bitcoin nie jest jedną aplikacją, stroną internetową ani firmą. To otwarty protokół — publicznie opisane reguły, według których komunikują się tysiące niezależnych komputerów. To samo słowo oznacza również tę sieć i jej jednostkę pieniężną. Gdy ktoś mówi „używam Bitcoina”, może mieć na myśli sieć; gdy mówi „wysyłam bitcoinaa”, zwykle chodzi o jednostkę BTC. Nikt nie potrzebuje zgody centralnego operatora, aby pobrać oprogramowanie, sprawdzać historię lub odebrać płatność. Nie oznacza to, że w sieci nie ma reguł. Przeciwnie: są precyzyjne, a każdy Full Node sprawdza je samodzielnie. [1] [3]
Bitcoin nie leży jako plik w telefonie ani jako moneta wewnątrz portfela. Sieć przechowuje wspólną historię transakcji, a w niej zapisy kwot, które nadal można wydać. Te zapisy nazywają się UTXO. Portfel je odnajduje, sumuje i pokazuje wynik jako saldo. Kto ma potrzebne klucze kryptograficzne, może spełnić warunki ich kolejnego wydania. Na tym polega samodzielna piecza: użytkownik sam przechowuje środki pozwalające autoryzować płatność. Jeśli bitcoin pozostaje na giełdzie lub w innej usłudze, użytkownik zwykle nie kontroluje bezpośrednio kluczy, a jego saldo jest roszczeniem wobec operatora. Techniczna kontrola klucza i własność prawna to dwie odrębne kwestie. [5] [7]
Portfel pomaga tworzyć adresy, śledzić dostępne środki i podpisywać transakcje. Adres to informacja, którą można bezpiecznie przekazać płatnikowi: mówi mu, jak zablokować nową kwotę dla odbiorcy. Nie jest nazwą użytkownika, rachunkiem bankowym ani tajnym hasłem. Klucz prywatny jest natomiast sekretem, którego nikomu się nie przekazuje. Portfel tworzy za jego pomocą podpis cyfrowy, a sieć może sprawdzić, czy podpis spełnia warunki wydania, bez poznawania samego klucza. Niektóre warunki mogą wymagać kilku podpisów lub odczekania do określonego czasu. Kto uzyska potrzebne klucze, może utworzyć prawidłową transakcję; sieć nie rozpozna, czy podpisał ją właściciel, złodziej czy osoba zmuszona do podpisu. [5] [7]
Odbiorca najpierw wysyła adres lub żądanie płatności. Portfel nadawcy wybiera odpowiednie UTXO, tworzy wyjście dla odbiorcy, a ewentualną resztę zwraca na nowy adres kontrolowany przez nadawcę. Jeśli ma na przykład wyjście o wartości 100 000 satoshi, może utworzyć 60 000 satoshi dla odbiorcy, 39 000 satoshi jako resztę i pozostawić 1 000 satoshi jako opłatę transakcyjną; to wyłącznie przykład, nie zalecana stawka. Po sprawdzeniu kwoty, odbiorcy i opłaty portfel podpisuje transakcję i rozsyła ją do sieci. Węzły ją weryfikują i mogą przekazać dalej. Prawidłowa transakcja zwykle czeka w lokalnym Mempool węzła, aż górnik umieści ją w bloku. [5] [8]
Dane cyfrowe łatwo skopiować. Sam prawidłowy podpis więc nie wystarcza: posiadacz klucza mógłby podpisać dwie różne transakcje próbujące wydać to samo UTXO. Jeden węzeł może najpierw otrzymać pierwszą płatność, a inny drugą. Obie mogą mieć prawidłowy podpis, lecz najwyżej jedna może znaleźć się w tej samej historii zgodnej z regułami. To próba podwójnego wydania. Bitcoin nie rozwiązuje problemu przez oznaczenie plików monet jako niemożliwych do skopiowania. Rozwiązuje go, pozwalając uczestnikom weryfikować wspólnie uporządkowaną historię bloków. O tym, która sprzeczna transakcja ostatecznie pozostanie, nie decyduje obrazek w portfelu, liczba węzłów, które właśnie ją zobaczyły, ani centralny administrator. [1]
Każdy Full Node sprawdza odebrane transakcje i bloki według zasad oprogramowania wybranego przez jego operatora. Weryfikuje między innymi, czy wejścia naprawdę istnieją i nie zostały wcześniej wydane, czy podpisy spełniają warunki oraz czy transakcja nie tworzy nowych jednostek z niczego. Programiści mogą proponować i publikować nowy kod, ale nie mogą zdalnie włączyć go na cudzych węzłach. Górnicy mogą proponować bloki, lecz węzły odrzucą blok nieprawidłowy. Giełdy, portfele i inne firmy mogą wpływać na swoich klientów, ale nie mogą jednostronnie przepisać zasad całej sieci. Bitcoin nie ma więc jednego dyrektora; działa dzięki temu, że wielu uczestników wielokrotnie wykonuje te same niezależne kontrole. [2] [4]
Górnicy zbierają prawidłowe transakcje w blokach kandydujących i rywalizują o znalezienie Proof of Work, czyli wyniku wymagających, wielokrotnie powtarzanych obliczeń. Udany blok wskazuje poprzedni blok, tworząc stopniowo połączoną historię. Węzeł najpierw sprawdza, czy każda gałąź przestrzega zasad, a dopiero potem spośród gałęzi zgodnych z regułami wybiera tę z największą skumulowaną pracą. Dzięki temu przepisywanie starszych płatności staje się coraz droższe. Wydobycie nie daje górnikowi prawa do wydania cudzych bitcoinów ani stworzenia dowolnej nagrody. Duży udział mocy obliczeniowej może zakłócać kolejność transakcji lub potwierdzenia, ale nie sprawi, że nieprawidłowy blok stanie się prawidłowy dla węzła, który nadal stosuje pierwotne zasady. [4]
Dopóki transakcja czeka poza blokiem, jest niepotwierdzona. Umieszczenie w bloku daje jej pierwsze potwierdzenie, a każdy następny blok zwykle zwiększa koszt przepisania tej części historii. Potwierdzenia nie są więc pieczęcią całkowitej nieodwracalności, lecz rosnącym stopniem pewności. Średni dziesięciominutowy odstęp jest długoterminowym celem sieci, a nie rozkładem jazdy; czasem kolejny blok pojawia się szybko, innym razem trzeba czekać znacznie dłużej. W wyjątkowych przypadkach reorganizacja może usunąć jeden z ostatnich bloków, przez co transakcja znów stanie się niepotwierdzona albo zastąpi ją sprzeczne wydanie. Rozsądna liczba potwierdzeń zależy od wartości i ryzyka operacji. Bitcoin nie ma centralnego anulowania: dobrowolny zwrot jest nową transakcją. [1] [4]
Każdy blok zaczyna się od szczególnej transakcji nazywanej Coinbase Transaction. Pozwala ona górnikowi odebrać subsydium bloku oraz opłaty z transakcji zawartych w bloku. Tylko subsydium tworzy nowe jednostki; opłaty to istniejący bitcoin przekazywany przez użytkowników. Subsydium zaczęło się od 50 BTC na blok i co 210 000 bloków zmniejsza się o połowę w wydarzeniu zwanym Halving. Zasady wyznaczają w ten sposób przewidywalny harmonogram emisji, a zaokrąglanie do pełnych satoshi utrzymuje sumę subsydiów poniżej 21 milionów BTC. Każdy Full Node sprawdza, czy górnik nie przyznał sobie więcej, niż pozwalają zasady. Ograniczona liczba jednostek sama nie gwarantuje ceny, a utracone klucze nie uruchamiają emisji zastępczej. [4]
Bitcoin pozwala przechowywać i przesyłać wartość bez obowiązkowego powiernika oraz sprawdzać zasady własnym węzłem. Ta możliwość nie zdejmuje jednak odpowiedzialności z użytkownika. Nie ma instytucji, która zresetuje utracony lub ujawniony klucz, poprawi błędny adres albo automatycznie cofnie oszukańczą płatność. Publiczna historia nie jest też anonimowa: adresy nie zawierają nazwisk, ale płatności można łączyć ze sobą, a czasem także z tożsamością znaną giełdzie lub sprzedawcy. Samodzielna piecza, własna weryfikacja i ochrona prywatności to trzy różne zadania. Bitcoin nie gwarantuje też wzrostu ceny, taniej opłaty w każdej chwili ani natychmiastowego potwierdzenia. Daje użytkownikowi narzędzia i sprawdzalne zasady; bezpieczne użycie nadal wymaga uwagi, kopii zapasowej i zrozumienia konkretnego ryzyka. [6] [7]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Satoshi Nakamoto, Bitcoin Whitepaper, Genesis Block, Proof of Work, Full Node, 21 Million. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Satoshi Nakamoto, Bitcoin Whitepaper, Genesis Block, Full Node.