Zmienność

Anna kupuje bitcoina za 1000 EUR. Wartość zakupu spada do 800 EUR, a później wraca do 1000 EUR. Pomijając opłaty, wartość jej bitcoinów wróciła do początkowej kwoty, ale po drodze musiała zmierzyć się z wyraźnym spadkiem. Gdyby wtedy potrzebowała pieniędzy, późniejsze odbicie już by jej nie pomogło. Zmienność opisuje wahania na tej drodze, nie tylko różnicę między początkiem a końcem. Liczą się także gwałtowne wzrosty. Wysoka zmienność nie mówi więc, czy kolejny ruch będzie korzystny, czy bolesny. [1]

Spadek z 1000 do 800 EUR oznacza stratę 20%. Aby wrócić do początku, potrzeba jednak wzrostu o 25%, bo liczymy już od mniejszej kwoty. Największy spadek od wcześniejszego szczytu do późniejszego dołka nazywa się Max Drawdown; w tym prostym przebiegu wynosi 20%. Nie oznacza to, że zmienność też wynosi 20%. Zaawansowane miary odpowiadają na inne pytania: Value at Risk (VaR) szacuje próg straty dla wybranego czasu i prawdopodobieństwa, a Expected Shortfall średnią stratę w gorszej części rozkładu. Wynik zależy od modelu i danych. Żadna z tych miar nie gwarantuje maksymalnej możliwej straty. [12]

Wzrost ze 100 do 110 i z 1000 do 1100 oznacza w obu przypadkach 10%. Dlatego porównuje się stopy zwrotu, tutaj zmiany ceny w równych odstępach, zamiast samych różnic w złotych czy dolarach. Odchylenie standardowe opisuje, jak bardzo zmiany rozpraszają się wokół swojej średniej. Opiera się na kwadratach odchyleń, więc duże ruchy mają znaczny wpływ; nie jest zwykłą średnią bezwzględnych ruchów. Dokładniejsze obliczenia mogą korzystać z logarytmicznych stóp zwrotu: logarytmu naturalnego ilorazu nowej i poprzedniej ceny. To inny sposób opisania tej samej zmiany, a nie dodatkowo zarobione pieniądze. Przed porównaniem dwóch liczb trzeba zatem ustalić, co właściwie policzono. [2] [9]

Zmienność historyczna wykorzystuje ceny już zaobserwowane. Realized Volatility także opisuje ruchy, które rzeczywiście nastąpiły; specjalistyczne obliczenia często korzystają z krótszych przedziałów wewnątrz dnia. Wynik zależy od okresu i częstotliwości danych. Annualizacja wyraża go w skali rocznej, ułatwiając porównania. Popularna metoda mnoży dzienną zmienność przez pierwiastek kwadratowy z liczby dni w roku. Zakłada między innymi stałą wariancję i brak korelacji stóp zwrotu; przy skokach lub skupiskach silnych wahań może wprowadzać w błąd. Roczna liczba nie jest oczekiwanym zyskiem ani granicą ruchu ceny. [9]

Bitcoin na rynku kasowym, czyli przy kupnie i sprzedaży samego aktywa, jest handlowany bez przerwy, 24/7. Giełda może kończyć dobę statystyczną o innej godzinie niż serwis danych. Lokalna awaria lub nietypowa transakcja wpływa na wynik. Dlatego CME CF Bitcoin Reference Rate łączy dane z wielu rynków według jawnych zasad. Dane dzienne powinny wskazywać strefę czasową i źródło. Annualizacja może uwzględniać 365 dni kalendarzowych, podczas gdy statystyki akcji często wykorzystują około 252 sesji. Bez uzgodnienia metod nie jest to rzetelne porównanie. [10]

Bitcoin wyceniony w EUR nie musi mieć tej samej zmienności co bitcoin w USD: znaczenie ma też kurs między walutami. Ostatnie 30 dni może pokazać inny obraz niż kilka lat. Anna ma ponadto konkretny termin wydatku, a nie tylko średnią statystyczną do przeanalizowania. Dłuższe trzymanie nie gwarantuje odbicia ceny, a spokojne tygodnie nie wykluczają gwałtownego spadku. Porównuj więc tę samą walutę, odstępy i okno czasowe, a osobno rozważ, kiedy będziesz potrzebować pieniędzy. Liczba bez kontekstu łatwo daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa. [1] [10]

Płynność pozwala kupować i sprzedawać bez znacznego przesunięcia ceny. Jeśli w pobliżu bieżącego kursu jest mało zleceń kupna, duża sprzedaż może wymagać zaakceptowania niższych cen. Dźwignia wzmacnia ten efekt. Wyobraź sobie prosty zakup z dźwignią: własne 100 EUR zabezpiecza bitcoin wart 1000 EUR. Spadek ceny o 5% oznacza stratę 50 EUR przed kosztami, czyli połowy własnych pieniędzy. Chodzi tu o bezpośredni zakup, nie opcję ani inny produkt z odmiennym sposobem obliczania zysku i straty. Gdy zabezpieczenie nie wystarcza, platforma może przymusowo zamknąć pozycję zgodnie ze swoimi zasadami: to likwidacja. Wymuszona sprzedaż takich pozycji zakupowych może pogłębić spadek. Nie tłumaczy to każdego załamania, ale pokazuje, dlaczego ruch rynku i osobista strata mogą tak bardzo się różnić. [7]

Duże ruchy często występują seriami, podobnie jak spokojniejsze okresy. Nazywa się to grupowaniem zmienności. Modele ARCH i GARCH próbują uchwycić jej zmiany w czasie; nie pozwala to wiarygodnie ustalić kierunku jutrzejszej ceny. Stopy zwrotu mogą też mieć tak zwane grube ogony, fat tails: skrajne zdarzenia pojawiają się częściej, niż sugeruje prosty model rozkładu normalnego, znana krzywa dzwonowa. Nie jest to powód, by odrzucić statystykę. Warto natomiast nie mylić jednego oszacowania z pewnością i uwzględniać scenariusze wykraczające poza niedawne doświadczenie. [9]

Opcja daje kupującemu prawo, ale nie obowiązek, kupna lub sprzedaży instrumentu bazowego po uzgodnionej cenie, zgodnie z warunkami umowy. Z cen opcji można wyprowadzić Implied Volatility, zmienność implikowaną. Jest to niepewność przyszłych ruchów uwzględniona w cenie, a nie zapis przeszłości czy bezstronna prognoza. Różni się zależnie od ceny wykonania i czasu do wygaśnięcia; te różnice opisują terminy skew, smile i term structure. Znany VIX wykorzystuje opcje na indeks S&P 500, nie na Bitcoin. Bitcoinowy BVX od CF Benchmarks wyprowadza zmienność implikowaną na trzydzieści dni z opcji powiązanych z bitcoinem, którymi handluje się na CME. Ciągły handel bitcoinem nie oznacza ciągłej publikacji każdego takiego indeksu. [5] [11]

Anna nie wybiera kolejnej ceny, ale może oddzielić pieniądze na bliskie wydatki od kwoty, której wahania zniesie. Znaczenie mają wielkość pozycji, rezerwa, ewentualna dźwignia i bezpieczny dostęp do pieniędzy. DCA, regularne zakupy za tę samą kwotę, rozkłada terminy kupna; nie usuwa spadków wartości już kupionego bitcoina. Zwykłe zlecenie stop sprzedaży po osiągnięciu progu aktywacji staje się zleceniem rynkowym: próbuje sprzedać po dostępnych cenach. Próg nie gwarantuje więc ceny sprzedaży; przy szybkim spadku wynik może być gorszy. Zlecenie stop-limit dodaje limit ceny, ale może wcale się nie wykonać, jeśli zabraknie kupujących akceptujących tę cenę. Spokojny wykres nie chroni też przed kradzieżą kluczy czy upadkiem powiernika. Kontrolowanie ryzyka cenowego i bezpieczne przechowywanie to zadania powiązane, ale odrębne. [1] [7] [13] [14]

Widząc pojedynczy procent, sprawdź walutę, źródło cen, okres, częstotliwość obserwacji i metodę annualizacji. Następnie ustal, czy chodzi o zmienność historyczną, zrealizowaną, czy implikowaną. Dopiero wtedy dwa wykresy da się sensownie porównać. Do decyzji dołącz możliwe obsunięcia, płynność i okoliczności, które mogłyby zmusić cię do sprzedaży. Pomiar nie ma zachęcać do większego zakładu. Ma pomóc zrozumieć niepewność drogi oraz ocenić, czy zniesiesz ją finansowo i psychicznie. Zmienność nie określa przyszłego kierunku ceny ani całego zakresu ryzyka. [1] [5] [9]