Cypherpunks

Wyobraź sobie, że chcesz przeczytać gazetę albo wysłać osobistą wiadomość. Dlaczego ktoś inny miałby automatycznie wiedzieć, kim jesteś i z kim się kontaktujesz? Takie pytania stały za zainteresowaniem cypherpunków prywatnością. W manifeście z 9 marca 1993 roku Eric Hughes wyjaśniał, że prywatność nie oznacza całkowitej tajemnicy: człowiek powinien decydować, co i komu o sobie ujawnia. Adres jest potrzebny do dostarczenia paczki. Nie wynika z tego jednak, że każdy pośrednik musi również znać treść osobistego listu. [2]

Pierwsze spotkanie odbyło się we wrześniu 1992 roku. Społeczność współtworzyli Eric Hughes, Timothy C. May i John Gilmore; Judith Milhon zaproponowała nazwę Cypherpunks, łącząc grę słów o szyfrach z cyberpunkiem. Spotkania w rejonie zatoki San Francisco uzupełniała niemoderowana lista mailingowa, rozsyłająca wiadomości do subskrybentów. Programiści spotykali tu ludzi zainteresowanych polityką, matematyką i swobodami obywatelskimi. Nie była to firma ani partia. Można było popierać silne szyfrowanie, a jednocześnie zdecydowanie nie zgadzać się z poglądami innego uczestnika. [1] [4]

Hughes podsumował praktyczną ambicję słowami „Cypherpunks write code”: uczestnicy ruchu piszą kod. Chodziło o dostarczenie narzędzi, których ludzie mogą używać, nie tylko o żądanie lepszego traktowania ich danych. Udostępniony program inni mogli badać, modyfikować i testować. Nie czyniło go to automatycznie bezpiecznym i wygodnym produktem. Nawet dobry pomysł mógł zawieść przez błąd programu, skomplikowaną obsługę lub źle chronione klucze. Droga od śmiałej propozycji do użytecznego narzędzia jest w tej historii równie istotna jak stojące za nią ideały. [2]

Klucz kryptograficzny to dane, których program używa, zależnie od przeznaczenia klucza, do szyfrowania, odszyfrowywania albo tworzenia i weryfikowania podpisów cyfrowych. Szyfrowanie chroni treść wiadomości przed osobami bez odpowiedniego klucza. Podpis cyfrowy pomaga sprawdzić, że wiadomość nie została zmieniona i podpisano ją właściwym kluczem; sam nie ujawnia urzędowej tożsamości jego posiadacza. Pseudonim pozwala przez dłuższy czas działać pod innym imieniem, a remailer przekazuje pocztę tak, aby utrudnić powiązanie nadawcy z odbiorcą. Każde narzędzie rozwiązuje inny problem. Zaszyfrowany list może nadal mieć widoczną umowną kopertę: godzinę, adresata czy połączenie sieciowe. Napastnik kontrolujący komputer może odczytać tekst jeszcze przed szyfrowaniem. Sama kryptografia nie obiecuje więc pełnej anonimowości. [1] [4]

W latach 90. silne szyfrowanie stało się przedmiotem sporów politycznych i technicznych znanych jako Crypto Wars. Amerykańska inicjatywa Clipper Chip z 1993 roku miała chronić komunikację i równocześnie umożliwiać uprawniony dostęp państwa poprzez key escrow, czyli specjalny depozyt materiału kluczowego. W 1994 roku pojawił się standard FIPS 185. Krytycy obawiali się nadużyć i nowych słabości; ograniczenia eksportowe dodatkowo utrudniały rozpowszechnianie silnej kryptografii. Nie chodziło wyłącznie o lepszy algorytm. Kto mógł otworzyć cudzą korespondencję i czy jej ochrona powinna zależeć od zaufania do takiego pośrednika? Clipper ostatecznie niemal się nie przyjął. [6]

Pieniądze naturalnie weszły do dyskusji: wiadomość można wysłać pod pseudonimem, a podczas płatności znów ujawnić prawdziwe nazwisko. W Crypto Anarchist Manifesto z 1988 roku Timothy C. May przewidywał handel i umowy poza zasięgiem tradycyjnych pośredników. Obok wolności wskazywał wprost nielegalne rynki i poważne szkody społeczne. Była to wpływowa, sporna wizja polityczna, nie wspólna obietnica wszystkich cypherpunków ani opis Bitcoina. Później May pisał o bardziej przyziemnej przeszkodzie: wielu uczestników miało trudności z obsługą eksperymentalnych cyfrowych pieniędzy Magic Money. Matematyka nie wystarczała; ludzie musieli umieć rzeczywiście korzystać z systemu. [3] [4]

Obok opinii pojawiały się kod, propozycje i krytyka. Szybka odpowiedź mogła wskazać, gdzie pomysł nie działa albo komu za bardzo ufa. Zachowane wiadomości pomagają śledzić zmiany poglądów. Archiwum nie jest jednak pieczęcią prawdy. Pokazuje zachowany zapis oraz podane nazwisko lub pseudonim, nie dowodzi automatycznie urzędowej tożsamości autora ani zgody całej społeczności. Liczą się także pochodzenie i kompletność kopii. Wykorzystane tu archiwum wskazuje problemy ze strefami czasowymi i przypisaniem części odpowiedzi do wątków. Warto więc czytać całą rozmowę, a nie tylko znane zdanie wyrwane z kontekstu. [5]

Adam Back zaproponował Hashcash, aby masowe nadużywanie poczty wymagało pracy obliczeniowej. Nadawca tworzy dowód trudniejszy do znalezienia, lecz łatwy do sprawdzenia przez odbiorcę: na tym polega Proof of Work. Wei Dai w b-money z 1998 roku zajął się inną częścią zadania: jak osoby pod pseudonimami mogłyby prowadzić rachunki i tworzyć pieniądze przez obliczenia. Żaden projekt nie był gotowym Bitcoinem. Sam Hashcash nie zapewniał wspólnej historii zbywalnej waluty, a b-money pozostało propozycją z własnymi założeniami. Ich wkład jest konkretny: elementy, które Satoshi mógł rozwinąć. [7] [11]

31 października 2008 roku Satoshi Nakamoto ogłosił Bitcoin Whitepaper na liście Cryptography w metzdowd.com. Nie była to pierwotna lista Cypherpunks: pokrewne środowiska nie oznaczają tej samej dyskusji. Dokument wprost odwołuje się do b-money i Hashcash. Bitcoin połączył podpisy, sieć bez centralnego administratora i Proof of Work ze sposobem uzgadniania historii poprawnych transakcji oraz zapobiegania podwójnemu wydawaniu, czyli ponownemu wydaniu tych samych środków. Przejął jednak tylko część wcześniejszych aspiracji. Publiczny blockchain, czyli łańcuch bloków z zapisami transakcji, pozwala śledzić przelewy, dlatego pełna anonimowość nie jest automatyczna. Znajomość tekstów cypherpunków nie ujawnia też tożsamości Satoshi ani nie czyni całej społeczności zbiorowym autorem Bitcoina. [9] [10]

Historia cypherpunków pomaga zrozumieć, dlaczego w Bitcoinie tak ważne są własne klucze, otwarty kod i samodzielna weryfikacja reguł. To coś więcej niż techniczne upodobania: zmieniają one to, komu człowiek musi ufać. Nie trzeba jednak tworzyć legendy, w której każdy eksperyment nieuchronnie prowadził do dzisiejszego wyniku. Manifest wyraża pragnienia autora, propozycja opisuje możliwe rozwiązanie, a działający program zaczyna pokazywać, co się udało. Czytając dalej, pytaj, kto co napisał, kiedy i jaki problem chciał rozwiązać. Pozwala to docenić pomysł bez przypisywania mu możliwości, których nigdy nie miał. [2] [4] [5]