Counterparty risk oznacza zależność od wykonania umownego obowiązku przez kontrahenta. Możesz czekać na bitcoiny po zakupie, ich zwrot z przechowania albo płatność z innej umowy. Kwota narażona na ryzyko, prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania i ostateczna strata to różne rzeczy.
Piotr kupił BTC, a usługodawca zgodnie z umową wysłał je do jego portfela. Późniejszy spadek ceny to ryzyko rynkowe. Gdyby usługodawca nie dostarczył obiecanych bitcoinów, problem dotyczyłby wykonania obowiązku przez drugą stronę. Samo opóźnienie operacyjne nie dowodzi jednak niewypłacalności. Basel CRE50 używa węższego bankowego pojęcia counterparty credit risk, czyli CCR: niewykonania zobowiązania przed ostatecznym rozliczeniem transakcji, w której zależnie od bieżącej wartości narażona może być każda ze stron. Definicja nie obejmuje automatycznie wszystkich ryzyk usługi bitcoinowej. [1]
Logo aplikacji nie musi wskazywać firmy, która coś jest winna Piotrowi. Liczą się strona umowy, jej obowiązki i właściwe prawo. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego, BCBS, podkreśla więc sprawdzanie kontrahenta na początku i podczas współpracy. Dla zwykłego użytkownika praktyczne pytanie brzmi: z kim mam umowę i za jaką usługę odpowiada ta firma? Udany zakup w jednej spółce nie dowodzi, że inny podmiot z tej samej grupy będzie w stanie spłacić pożyczkę. [2]
Dla dokładniejszego przykładu rozważmy instrument pochodny: umowę, której wartość zależy od aktywa bazowego. Nominał wynosi 100 000 USD i służy do obliczania płatności umownych, ale bieżąca dodatnia wartość to 5 000 USD. W naszym modelu bez zabezpieczenia, kompensaty i odzysku w upadłości bieżąca ekspozycja wynosi 5 000 USD, a nie automatycznie cały nominał. Basel CRE50 wiąże ją z kosztem zastąpienia transakcji. To miara ryzyka, nie już poniesiona strata. Przyszłe zmiany ceny mogą ją zmienić; przykład nie wycenia innych depozytów ani długów. [1]
W kolejnym własnym przykładzie Piotr ma dwie pozycje wobec tej samej strony: +5 000 USD i −3 000 USD. Pierwsza jest na jego korzyść, druga jest jego zobowiązaniem. Jeśli obejmuje je skuteczna i prawnie wykonalna umowa nettingu, czyli kompensaty, pozostaje 2 000 USD. Bez odpowiedniej umowy nie można zakładać tego wyniku. Basel CRE50 uzależnia łączne traktowanie transakcji od prawnie wykonalnych warunków. Nie można więc po prostu potrącać sald dwóch kont pod podobnymi markami: mogą dotyczyć różnych firm lub stosunków umownych. [1]
Collateral to majątek, który ma pokryć zobowiązanie, gdy dłużnik go nie wykonuje. Aby rzeczywiście pomógł Piotrowi, musi być dostępny i w razie potrzeby możliwy do sprzedaży. Jego wartość może spadać właśnie wtedy, gdy dłużnik wpada w kłopoty. Basel CRE22 wskazuje także ryzyka prawne, operacyjne i płynnościowe, w tym trudność sprzedaży w potrzebnym momencie. Odjęcie na papierze dzisiejszej ceny zabezpieczenia od długu nie gwarantuje takiej samej kwoty ze sprzedaży ani szybkiego dostępu do majątku. [3]
Duży portfel usługodawcy nie mówi, ile jest on winien ani kto prawnie posiada aktywa. Biuro Investor Advocate przy amerykańskim organie nadzoru nad audytorami PCAOB wyjaśniło w 2023 roku ograniczenia raportów Proof of Reserves, czyli PoR. Ważny jest zakres procedur: obraz aktywów z jednej chwili może pomijać długi, prawa klientów lub fakt, że rezerwy pożyczono. Nie pokazuje też późniejszego wykorzystania. Taki raport nie jest badaniem sprawozdania finansowego ani gwarancją wypłaty wszystkim klientom. Ostrzeżenie wyraża stanowisko biura, a nie nową regułę PCAOB. [4]
Piotr może mieć w tej samej grupie rachunek handlowy, przechowywane aktywa i pożyczkę. Oddzielne ekrany nie muszą oznaczać oddzielnych ryzyk. BCBS zaleca śledzenie łącznych ekspozycji i powiązanych podmiotów za pomocą kilku miar oraz scenariuszy stresowych: gwałtownej zmiany cen, braku dostępnych pieniędzy lub masowych wypłat. Zaufania nie można więc opierać tylko na udanej małej wypłacie. Ważne jest również, ile zależy od tego samego źródła i czy można w porę zmniejszyć tę zależność. [2]
Przed wpłatą majątku warto wiedzieć, jak zgłasza się naruszenie umowy, jakie obowiązują terminy i co potwierdza roszczenie. BCBS i Basel łączą zarządzanie ryzykiem z możliwością rzeczywistego dochodzenia praw, w tym do zabezpieczenia. Kopie umowy i zapisy transferów pomagają ustalić, co uzgodniono i wykonano. Samodzielne przechowywanie BTC zmienia zależność od przechowującego, lecz nie usuwa ryzyka kluczy ani innych umów. Utrata kluczy może uniemożliwić dostęp nawet bez niewykonania zobowiązania przez kontrahenta. [2] [3]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Rehypothecation, Collateral, Settlement risk, Proof of reserves. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Custodial Exchange, Collaborative Custody, Fedimint, Cashu.