Time Preference, czyli preferencja czasowa, opisuje ocenę tej samej satysfakcji wcześniej lub później przy niezmienionych pozostałych warunkach. Silniejsze upodobanie do teraźniejszości oznacza żądanie większej rekompensaty za czekanie. Przy niższej preferencji czasowej przyszła satysfakcja ma większą wagę w porównaniu z dzisiejszą. Pojęcie pomaga rozumieć konsumpcję i oszczędzanie; nie mierzy wartości człowieka ani bezpośrednio stopy procentowej.
Anna może wybrać to samo przyjemne doświadczenie dziś albo później. Załóżmy, że w obu terminach ma tyle samo czasu, jest równie zdrowa i tak samo pewna, że do niego dojdzie. Jeżeli wybiera dziś wyłącznie dlatego, że to wcześniej, wyraża preferencję czasową. Niezmienność warunków jest istotna: odpoczynek po trudnym dniu nie musi mieć tej samej wartości co po urlopie. Na tym warunku Ludwig von Mises opiera wyjaśnienie w Human Action. Nie wynika z niego, że mała przyjemność dziś zawsze przeważa nad dużą korzyścią w przyszłości. Porównujemy termin tej samej satysfakcji. Jego argument teoretyczny nie jest pomiarem osobistej cierpliwości w eksperymencie. [1]
Oferta 100 dziś albo 110 za rok wygląda podobnie, ale zmienia jednocześnie termin i kwotę. Anna zapyta, czy druga strona rzeczywiście zapłaci i co będzie można za te pieniądze kupić. Dzisiejszą wypłatę mogłaby też wykorzystać inaczej, choćby na spłatę drogiego długu. Odpowiedź łączy więc stosunek do czekania z ryzykiem, cenami i innymi możliwościami. Przegląd autorstwa Shane’a Fredericka, George’a Loewensteina i Teda O’Donoghuea pokazuje wielość czynników wpływających na odkładanie konsumpcji. Jedna taka oferta nie ujawnia wiarygodnie całego charakteru człowieka. [3]
Jan musi zapłacić czynsz przed wypłatą. Nie ma rezerwy ani dostępnej pożyczki, więc bierze mniejszą kwotę od razu, choć starannie planuje przyszłość. Zadecydowała jego sytuacja, niekoniecznie niechęć do czekania. Ekonomiści mówią o ograniczeniu płynności: brakuje pieniędzy, których można użyć w potrzebnej chwili. Duże oszczędności mogą z kolei wynikać z wysokich dochodów, spadku albo niepewności. Oszczędności i zadłużenie nie są miarą wartości człowieka. Aby zrozumieć decyzję, trzeba najpierw wiedzieć, jakie możliwości były rzeczywiście dostępne. [2] [3]
Wieczorem Anna postanawia odłożyć następną wypłatę. Gdy pieniądze przychodzą, a kuszący zakup jest na wyciągnięcie ręki, zmienia plan. Ta dodatkowa siła nagrody dostępnej natychmiast to present bias, czyli szczególne uprzywilejowanie teraźniejszości. David Laibson opisuje je w modelu z Golden Eggs and Hyperbolic Discounting. Może ono prowadzić do niespójności w czasie: późniejsza decyzja przeczy wcześniejszemu planowi, mimo że istotne warunki się nie zmieniły. Różni się to od stałej, choćby silnej preferencji wcześniejszej konsumpcji. Model wyjaśnia też, dlaczego ludzie zawczasu utrudniają sobie wydawanie, aby dotrzymać planu. [4]
W prostym modelu przyszła użyteczność dostaje mniejszą wagę; użyteczność oznacza tu satysfakcję z wyniku. Przy stałym współczynniku delta waga za t okresów wynosi delta^t. Wybór delta = 0,95 daje po dwóch okresach 0,9025. To przykładowy parametr, a nie zmierzona cecha wszystkich ludzi. Przeliczenie wag na konkretne kwoty wymaga określenia długości okresu i funkcji użyteczności opisującej związek kwoty z satysfakcją. Model Laibsona dodatkowo pomniejsza znaczenie odroczonych wyników względem natychmiastowego. Stałe dyskontowanie i present bias opisują zatem inne wzorce. [3] [4]
Kto pożycza komuś pieniądze, rezygnuje z użycia ich teraz. To łączy czekanie z odsetkami, ale oprocentowanie konkretnej pożyczki jest czymś więcej niż ceną cierpliwości. Irving Fisher wiąże skłonność do odkładania konsumpcji z możliwościami inwestowania i uzyskiwania przyszłych dochodów. W rzeczywistym kredycie znaczenie mają też ryzyko niespłacenia, oczekiwana inflacja i dostępność środków. Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen, który zmniejsza siłę nabywczą pieniędzy. Ta sama stopa może więc powstać w bardzo różnych warunkach i nie ujawnia preferencji czasowej całego społeczeństwa. [2]
W rozmowach o Bitcoinie często pada stwierdzenie, że oszczędzanie w bitcoinie sprzyja planowaniu długoterminowemu. Może to być czyjeś doświadczenie warte opisania. Samo posiadanie BTC nie dowodzi jednak przyczyny. Bitcoina mogły wybrać osoby, które już wcześniej lubiły planować; zachowanie mogły też zmienić dochody albo wzrost majątku. Cena bitcoina się waha, więc długi horyzont nie gwarantuje wyniku. Ograniczona emisja jest regułą sieci. Twierdzenie, że zakup zmienił cierpliwość, wymaga odrębnych dowodów dotyczących zachowania przed zakupem i po nim oraz innych wpływów. [3] [5]
Kiedy grupie przypisuje się niską preferencję czasową, warto zapytać, co naprawdę zmierzono. Czy chodziło o rzeczywistą nagrodę, czy odpowiedź na hipotetyczne pytanie? Czy terminy, ryzyko i możliwości finansowe były porównywalne? Powtarzane wybory w podobnych warunkach mówią więcej niż pojedynczy zakup albo saldo konta. Nawet wtedy oszacowanie odnosi się do konkretnego modelu i sytuacji, a nie stanowi ostatecznej oceny człowieka. Pojęcie jest najbardziej przydatne, gdy pomaga zrozumieć wybory między dziś a przyszłością bez pomijania warunków życia. [3] [4]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Capital Goods, Zdrowy pieniądz, Marginal Utility, Human Action, Bitcoin. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Austriacka szkoła ekonomii, Marginal Utility, Ordinal Utility, Opportunity Cost.