Capital Goods oznacza zwykle wytworzone środki używane w dalszej produkcji: narzędzia, maszyny lub półprodukty. Po polsku są to dobra kapitałowe. Nie jest to inna nazwa pieniędzy ani gwarancja przyszłego zysku. Ważne są zastosowanie, potrzebne uzupełnienia i oczekiwany rezultat.
Samochód może rozwozić chleb Ewy, a podobny pojazd służyć rodzinie na wycieczkach. Sama cena i wygląd nie określają roli w konkretnym planie. Autorzy różnie też wyznaczają granice pojęcia: Mises omawia zapasy podtrzymujące konsumpcję w czasie oczekiwania na produkcję, a Lachmann w szerszym ujęciu uwzględnia wykorzystywane zasoby naturalne. Zaczynamy od znanego przykładu wytworzonego wyposażenia, nie od uniwersalnej klasyfikacji księgowej czy podatkowej. [1] [4]
Ewa może wycenić piec, mieszarkę i samochód w pieniądzu. Suma pomaga w Economic Calculation, czyli porównywaniu planów produkcji za pomocą cen pieniężnych. Ludwig von Mises odróżnia jednak konkretne dobra kapitałowe od kapitału jako wielkości w tym rachunku. Wyższa wycena tego samego pieca nie tworzy dodatkowego miejsca na bochenki. Wartość pieniężna i zdolność techniczna odpowiadają na różne pytania. [1]
Gdy piec się zepsuje, Ewa nie zastąpi jego funkcji samochodem, nawet przy jednakowej cenie obu rzeczy. Ludwig Lachmann podkreśla zróżnicowanie zastosowań: każdy środek nadaje się tylko do ograniczonego zakresu zadań. Niektóre maszyny można dostosować, inne są mocno wyspecjalizowane. Planowanie wymaga więc więcej niż znajomości łącznej ceny wyposażenia. Trzeba rozumieć możliwości jego części i to, które rzeczywiście mogą się zastępować. [3]
Nowy piec nie pomoże bez ciasta, energii i osoby do obsługi. Ewa musi uzgodnić dostawy, pracę i rozwożenie chleba. Lachmann opisuje to jako uzupełnianie się środków w jednym planie. Odróżnia je od zgodności planów w całej gospodarce: nawet dobrze przygotowana piekarnia może trafić na dostawcę, który obiecał więcej, niż zdoła dostarczyć. Sprawność wewnętrzna nie gwarantuje więc współgrania ze wszystkimi innymi. [4]
Gdy klienci przestają chcieć określonego pieczywa, wyspecjalizowana linia może nie znaleźć równie dobrego zastosowania. Przebudowa kosztuje czas i środki; czasem lepsza jest sprzedaż lub zatrzymanie pracy. Lachmann podkreśla ograniczoną możliwość dostosowania wyposażenia. Opportunity Cost przypomina, że każda decyzja oznacza porzucenie innej dostępnej możliwości. Samo istnienie maszyny nie gwarantuje więc zachowania pierwotnej wartości ekonomicznej. [3]
Ewa zapłaciła kiedyś dużo za piec. Dziś musi ocenić, co nadal potrafi on wytworzyć, co kupią klienci i ile będzie kosztowało jego użytkowanie. Mises podkreśla oczekiwane przyszłe usługi dostępnych środków. Potwierdzenie tamtej płatności pokazuje, ile Ewa zapłaciła, ale nie dowodzi, jak przydatny jest piec dzisiaj. Szacowana przyszła korzyść nie jest też tym samym co cena, za którą można piec sprzedać teraz. [2]
Po naprawie piec może działać bez zarzutu, podczas gdy popyt na jego produkty maleje. Kiedy indziej wyposażenie się zużywa, choć produkty nadal mają nabywców. Mises odróżnia zatem konkretne dobra od wartości kapitału śledzonej w rachunku. Odnowienie nie oznacza tylko przywrócenia poprzedniej liczby maszyn. Ewa musi rozważyć ich dalsze zastosowanie, niezbędne uzupełnienia i to, czy plan nadal służy klientom. [2]
Rozróżnienie pomaga też w firmie świadczącej usługę związaną z Bitcoinem. Bitcoin może stanowić część jej zasobów finansowych, a komputer pełniący funkcję serwera może na przykład wysyłać odwiedzającym strony firmowej witryny. Potrzebuje do tego programów i połączenia z internetem. Saldo nie zastępuje sprzętu, połączenia, oprogramowania ani ludzkiej pracy. Trzeba opisać, jak te części wspólnie tworzą usługę i co się stanie przy zmianie planu. To ekonomiczne wyjaśnienie ról, nie ogólna zasada klasyfikacji księgowej bitcoina. [1] [4] [5]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Stages of Production, Heterogeneous Capital, Economic Calculation, Opportunity Cost, Time Preference, Bitcoin. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Time Preference, Economic Calculation, Socialist Calculation Debate, Entrepreneurship.