207 / 736FSAVE

Forced Saving

Wymuszone oszczędności: gdy mniejsza konsumpcja nie była planem

Rodzina chciała zjeść kolację w restauracji, ale lokal jest zamknięty i pieniądze zostają na koncie. Inna wydaje całą pensję, lecz przez podwyżki przynosi do domu mniej zakupów. Obie konsumują mniej, ale ich sytuacja finansowa jest różna. Dlatego przy Forced Saving trzeba ustalić, co się wydarzyło i w jakim znaczeniu autor używa tego pojęcia.

Forced Saving obejmuje kilka sytuacji, w których ograniczenie konsumpcji lub przesunięcie zasobów nie wynika z wcześniejszego dobrowolnego planu oszczędzania. Debata szkoły austriackiej dotyczy kredytu, cen, dochodów i inwestycji. Nowsze badania nazywają tak również oszczędności powstałe wskutek ograniczonych możliwości wydawania pieniędzy. Ta sama nazwa nie musi więc oznaczać tego samego mechanizmu ani większych oszczędności każdego gospodarstwa.

Roger Garrison porównuje użycie Forced Saving przez Friedricha Hayeka i Ludwiga von Misesa. W ujęciu Hayeka plany inwestycyjne nie odpowiadają dobrowolnym wyborom między konsumpcją a oszczędzaniem. U Misesa dodatkowe oszczędności mogą powstać po przesunięciu siły nabywczej między grupami. Termin opisuje więc czasem problem, a czasem możliwy sposób jego złagodzenia. Bez wyjaśnienia znaczenia to samo zdanie może prowadzić czytelnika w zupełnie różnych kierunkach. [1]

W naszym uproszczonym przykładzie gospodarstwo ma dochód 100, a niezmieniony koszyk towarów kosztuje 10. Może więc kupić 10 koszyków. Gdy cena rośnie do 20 przy tym samym dochodzie, kupi już tylko 5. Jeżeli wyda cały dochód, nie pozostaną mu dodatkowe pieniądze. Konsumpcja spadła, lecz rezerwa finansowa nie powstała. Przykład pomaga zrozumieć Misesa: wpływ na siłę nabywczą i powstanie oszczędności pieniężnych to odrębne kwestie. [2]

Gdy ceny rosną wcześniej niż niektóre płace, część ludzi traci, a inni mogą otrzymać wyższy dochód. Mises dopuszcza powstanie dodatkowego kapitału produkcyjnego, na przykład maszyn i urządzeń, jeśli uprzywilejowani odbiorcy więcej oszczędzają. Nie jest to jednak pewny wynik. Płace nie zawsze muszą pozostawać w tyle, a dodatkowy dochód można przeznaczyć na konsumpcję. Nie wystarczy więc wskazać, kto kupił mniej. Trzeba prześledzić również drugą stronę zmiany i rzeczywiste decyzje odbiorców. [2]

Wyobraźmy sobie piekarnię ze starzejącym się piecem. Wpływy ze sprzedaży wzrosły, ale nowy piec kosztuje znacznie więcej niż stary w chwili zakupu. Jeśli właściciel uzna całą pozorną nadwyżkę za zysk i ją wyda, później może zabraknąć pieniędzy na wymianę urządzenia. Mises opisuje taką możliwość jako konsumpcję kapitału. Aby ocenić przyrost środków produkcji w gospodarce, nie wystarczy zatem zsumować nowych zakupów. Liczą się też zużycie i odtwarzanie istniejącego wyposażenia. [2]

Garrison podkreśla znaczenie kolejności zdarzeń. Firmy mogą zwiększać inwestycje, podczas gdy gospodarstwa jednocześnie więcej kupują. Część wyższej produkcji może wynikać z odłożenia konserwacji lub intensywniejszej eksploatacji sprzętu. Problemy pojawiają się później, gdy brakuje potrzebnych produktów, a część projektów pozostaje niedokończona. Późniejszego ograniczenia konsumpcji nie można zatem utożsamiać z dobrowolnymi oszczędnościami dostępnymi przed rozpoczęciem inwestycji. To różne etapy opisywanego procesu. [1]

Badanie Europejskiego Banku Centralnego (EBC) z 2020 roku używa tego pojęcia wobec ograniczonych przez pandemię możliwości wydawania pieniędzy. Kwota przeznaczona na odwołaną wizytę w restauracji mogła pozostać na koncie. Autorzy odróżniają to od oszczędzania przezornościowego: zakupu można dokonać, ale gospodarstwo tworzy rezerwę z obawy przed utratą przyszłych dochodów. Do ograniczeń konsumpcji zaliczają też część zachowań wynikających ze strachu przed zakażeniem. Mechanizm różni się więc od historycznej debaty o kredycie. [3]

Same dane o oszczędnościach nie pokazują bezpośrednio, dlaczego gospodarstwa oszczędzały. Autorzy za pomocą modelu oszacowali typowe związki oszczędzania z czynnikami takimi jak oczekiwane bezrobocie. Model nie wyjaśniał dużej części ówczesnego wzrostu; pozostałość przypisali przede wszystkim ograniczonej konsumpcji. To użyteczne oszacowanie oparte na interpretacji reszty, a nie bezpośrednia obserwacja wszystkich motywów. Wniosek dotyczy konkretnego okresu i metody. Jedno badanie nie dowodzi, że każdy późniejszy kryzys przebiega tak samo. [3]

Czytając twierdzenie o Forced Saving, zapytaj o cały przebieg: komu zmienił się dochód, kto ograniczył zakupy i dokąd trafiły zasoby? Czy przybyło użytecznego wyposażenia, czy tylko zmalała konsumpcja? Gdy kupujemy Bitcoin, sam zakup również nie odpowiada na te pytania. Może wynikać z własnego planu albo reakcji na okoliczności, którą dopiero trzeba wykazać. Tak samo wzrost ilości pieniądza nie dowodzi wszystkich ogniw między kredytem, konsumpcją a inwestycją. [1] [2]

Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Credit Expansion, Austrian Business Cycle Theory, Capital Goods, Cantillon Effect, Economic Calculation, Bitcoin. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Credit Expansion.

DOC · 001Garrison — Overconsumption and Forced SavingŹródło pierwotne DOC · 002Mises — Human Action, XX.5Źródło pierwotne DOC · 003ECB — COVID-19 and the increase in household savingsŹródło pierwotne
Zaktualizowano: Najpierw źródła · To nie jest porada inwestycyjna