Roundabout Production

Wyobraź sobie dom niedaleko źródła. Gdy chce ci się pić, możesz podejść i napić się z dłoni. Możesz też najpierw zrobić wiadro i przynieść wodę do domu. Kolejna możliwość to doprowadzenie wody rurami: więcej pracy na początku, mniej noszenia później. Böhm-Bawerk wyjaśniał okrężną produkcję na podobnym przykładzie. Celem wciąż jest dostępna woda; wiadro i instalacja są środkami do niego prowadzącymi. Przy jednorazowej wizycie budowa instalacji może jednak nie mieć sensu. [1]

Zaletą instalacji nie jest to, że jej budowa długo trwała. Jest nią woda w domu. Samo odłożenie drogi do źródła niczego by nie poprawiło. Böhm-Bawerk pokazuje, jak narzędzia poszerzają możliwości produkcji; Mises zwraca uwagę na wybór między rezultatami dostępnymi w różnych terminach. Nie wynika z tego, że bardziej złożony projekt zawsze jest lepszy. Trzeba wiedzieć, co umożliwi i z czego zrezygnujemy, aby go zrealizować. [1] [2]

Podczas budowy nadal potrzebujesz jedzenia, wody i narzędzi. Jeśli poświęcisz wszystkie siły na pracę bez zapasów lub pomocy, być może przerwiesz ją, zanim popłynie woda. Mises tak wyjaśnia rolę oszczędzania: odłożenie konsumpcji uwalnia zasoby do pracy, której rezultat pojawi się później. Firma odczuwa to jako potrzebę pieniędzy na wynagrodzenia i materiały. Same pieniądze nie zastąpią jednak brakującej żywności, pracowników czy rur. [3]

Gotowa instalacja wygląda korzystnie, jeśli patrzymy tylko na moment odkręcenia kranu. Uczciwe porównanie z wiadrem uwzględnia też budowę, naprawy i przewidywany okres użytkowania. Mises odróżnia czas potrzebny do ukończenia produktu od czasu, przez jaki będzie on służyć. W naszym przykładzie ta sama budowa może być rozsądna przy stałym zamieszkaniu i nieopłacalna tuż przed przeprowadzką. Sprawne technicznie urządzenie nie musi być korzystne dla każdego. [2]

Nawet świetne rury niewiele pomogą, jeśli źródło wyschnie lub elementów nie da się połączyć. Potrzebujemy rzeczy, które ze sobą współpracują. Ekonomista Ludwig Lachmann nazywa tę relację komplementarnością: środki produkcji uzupełniają się w konkretnym zastosowaniu. Podobnie nowa maszyna w warsztacie wymaga odpowiedniego zasilania, obsługi i materiału. Wynik zależy od działającej całości, a nie tylko od ceny czy jakości jej najdroższej części. [5]

Woda uzyskana mniejszym wysiłkiem jest korzyścią techniczną. Odsetki od pożyczki na budowę to inne zagadnienie. Mises odrzuca wyjaśnianie ich wyłącznie większą wydajnością narzędzi. W jego teorii kluczowa jest preferencja czasowa: jak człowiek porównuje zaspokojenie potrzeby we wcześniejszym i późniejszym terminie. To konkretne wyjaśnienie ekonomiczne, nie wzór na oprocentowanie kredytu. Sama większa ilość wody czy dłuższa budowa nie pozwala ustalić stopy procentowej. [4]

Co jeśli w trakcie budowy rodzina postanowi się przeprowadzić? Wykonanej pracy nie odzyskamy, lecz nie uzasadnia to automatycznie kończenia reszty. Część materiałów być może wykorzystamy inaczej lub sprzedamy. Lachmann opisuje, jak zmiana okoliczności wymusza inne zastosowania wyposażenia, czasem mniej korzystne. Ważne jest to, co przyniesie dodatkowa praca od tej chwili. Wcześniejszy wysiłek sam nie sprawia, że kontynuowanie ma sens. [5]

Wyobraź sobie zespół tworzący portfel dla sieci Bitcoin. Jego program ma pomagać ludziom odbierać i wysyłać płatności oraz sprawdzać saldo. Zanim ktoś go użyje, trzeba napisać i sprawdzić program. To współczesna ilustracja przygotowania narzędzia do późniejszej usługi, a nie przykład z dawnych książek. Praca pomoże użytkownikom tylko wtedy, gdy portfel odpowie na ich potrzeby i będzie utrzymywany. Długi rozwój sam w sobie nie dowodzi jakości ani przyszłego zysku; liczą się rezultat i jego zastosowanie. [2] [5] [6]