Subjective Value Theory

Pod koniec długiej wycieczki Ewie kończy się woda. Butelka w kiosku pozwoliłaby ugasić pragnienie, więc Ewa jej chce. W domu, z pitną wodą w kranie, ta sama butelka mogłaby jej nie interesować. Skład chemiczny się nie zmienił; potrzeba i dostęp do zamiennika — tak. W Principles of Economics Menger wyjaśnia wartość przez relację człowieka, potrzeby i możliwości użycia dobra. „Subiektywna” znaczy, że ocenia konkretna osoba. Właściwości wody i zdolność gaszenia pragnienia nie stają się przez to wyobrażeniem. [1]

Ewa może przynieść niezwykle skręconą gałązkę bez identycznej kopii. To jeszcze nie czyni jej drogim przedmiotem kolekcjonerskim. Ktoś musi mieć powód, by jej chcieć. Rzadkość ma znaczenie ekonomiczne wobec potrzeb i dostępnych ilości, nie tylko jako liczba istniejących sztuk. Sama użyteczność również nie wyznacza ceny: powietrze jest niezbędne, lecz zwykle dostępne bez kupowania. Warto więc połączyć pytania „do czego mi to służy?” i „czego zabraknie bez tego?”. Oba wymagają konkretnej sytuacji. [1]

Ewa zwykle nie wybiera między całą wodą a wszystkimi diamentami. Decyduje, czy chce kolejną butelkę. Gdy ma dość do picia i na resztę drogi, następna może służyć mniej pilnemu celowi. Jej utrata oznacza rezygnację z zastosowania, bez którego najłatwiej się obejść. To prowadzi do Marginal Utility, użyteczności krańcowej dodatkowej lub ostatniej dostępnej jednostki. Porównanie zakłada niezmienne warunki i zamienne sztuki; nowa potrzeba może zmienić kolejność. Znaczenie całej kategorii różni się od znaczenia konkretnej jednostki. [1] [2]

Ewa płaci, bo woli butelkę od oddanych pieniędzy. Sprzedawca woli pieniądze od butelki ze swojego zapasu. Różne oceny mogą umożliwiać dobrowolną wymianę. Strony uzgadniają cenę, nie identyczne poczucie wartości. Obie oczekują poprawy, lecz mogą się mylić: butelka bywa uszkodzona, a Ewa może później znaleźć tańszą możliwość w pobliżu. Teoria tłumaczy powód wymiany, nie zamieniając każdej transakcji w gwarancję późniejszego zadowolenia. [1] [3]

Jeśli za inny zakup Ewa zapłaci dwa razy więcej, nie wynika z tego dwa razy większa satysfakcja. Zakup za tę samą cenę również nie musi dawać takiej samej satysfakcji zamożnemu turyście i osobie ze skromnym budżetem. Pieniądze pozwalają sumować wydatki i porównywać oferty, lecz nie są miarą wewnętrznego przeżycia. W Human Action Mises odróżnia porządek osobistych wyborów od rachunku pieniężnego. Ordinal Utility rozwija tę myśl: można przedkładać jedną opcję nad drugą bez wyrażania różnicy w stałych jednostkach satysfakcji. Liczy się także to, co innego można kupić za pieniądze. [2]

Ktoś długo wykonuje piękną, lecz niepraktyczną butelkę, której Ewa nie chce nosić. Sam wysiłek nie zapewnia klienta gotowego pokryć koszty. Koszty nie stają się przez to nieistotne. Materiały, wynagrodzenia i transport ograniczają możliwości produkcji i wpływają na decyzję o jej kontynuowaniu. Droższe środki produkcji mogą zmienić podaż. Oczekiwany popyt wpływa z kolei na to, ile producent za nie zapłaci. To powiązane decyzje dotyczące przyszłych zastosowań, a nie zasada, że praca automatycznie tworzy cenę albo że koszty nie mają znaczenia. [1] [3]

Ewa może kupić butelkę z myślą, że utrzyma chłodną wodę przez cały dzień, i odkryć, że tak nie jest. Pragnienie było realne, wyobrażenie o produkcie błędne. Subiektywna wartość nie usuwa znaczenia właściwości technicznych, wiedzy i prawdziwych informacji. Budżet oraz dostępność także ograniczają wybór. Wyjaśnienie, dlaczego ktoś chciał daną rzecz, nie oznacza aprobaty celu ani potwierdzenia obietnicy reklamowej. Warto rozdzielać pragnienie, przewidywane zastosowanie i rzeczywisty rezultat: każde mówi coś innego. [1]

Bitcoin może służyć jednej osobie do płatności, drugiej do przechowywania pieniędzy bez oddawania pośrednikowi kontroli nad ich wydawaniem, a trzeciej do oczekiwanej przyszłej sprzedaży. Tę samą cechę oceniają różnie zależnie od potrzeb, doświadczeń i alternatyw. Ograniczona podaż nie mówi sama, ilu kupujących będzie jutro ani ile zaoferują. Cena nie jest też bezpośrednio wyznaczana przez energię zużytą przy wydobyciu. W tym procesie komputery wykonują obliczenia, rywalizując o dodanie kolejnego bloku, czyli grupy transakcji, do wspólnego rejestru sieci. Wyjaśnienie konkretnego rynku wymaga danych o popycie, podaży i warunkach wymiany. Teoria pomaga formułować pytania, lecz sama nie oblicza przyszłej ceny bitcoina. [2] [3] [4]