Malinvestment oznacza błędne ukierunkowanie inwestycji. Firma buduje na przykład zakład bez odpowiednich pracowników albo dostatecznej liczby klientów. Szkoła austriacka używa tego pojęcia także do wyjaśnienia, jak tani kredyt może sprzyjać wielu podobnym błędom naraz. To teoria ich przyczyn, nie automatyczne wyjaśnienie każdej straty.
Wyobraź sobie budowniczego, który projektuje dom większy, niż pozwala zapas materiałów. Braki zauważa dopiero po wykonaniu fundamentów. Podobnym obrazem posługuje się Ludwig von Mises: zasoby nie zostały tylko wydane, lecz zaangażowane w niewykonalny plan. Pojedyncza firma może jednak pomylić się co do popytu również bez tanich kredytów. Austriacka teoria cyklu próbuje wyjaśnić coś więcej: dlaczego podobne błędy występują masowo w tym samym czasie. [1] [3]
Tańsza pożyczka może sprawić, że projekt przynoszący przychody dopiero w odległej przyszłości wyda się opłacalny. Przy niższej stopie dyskontowej ten sam oczekiwany przyszły przychód ma wyższą wartość dzisiaj; dyskontowanie to właśnie takie przeliczanie. Teoria austriacka odróżnia odłożenie konsumpcji, które uwalnia zasoby, od dodatkowego finansowania bez tej zmiany. Samo niskie oprocentowanie nie dowodzi błędu. Liczą się też produktywność, ryzyko oraz dostępność ludzi i materiałów. [1] [3]
Jak wyjaśnia Bank Anglii, bank komercyjny udzielający kredytu zwykle tworzy jednocześnie nowy depozyt. Nie przekazuje więc jedynie cudzych wcześniejszych oszczędności. Nowe saldo samo nie produkuje jednak cegieł ani nie szkoli murarzy. Więcej budujących firm może rywalizować o tych samych dostawców i podnosić koszty pracy. Nie dowodzi to jeszcze, że każda ekspansja kredytowa musi skończyć się kryzysem. [6] [3]
Gdyby każdą maszynę można było łatwo zamienić w dowolną inną, zmiana planu mniej by bolała. Wyspecjalizowana linia potrzebuje właściwych części, obsługi i odbiorców. Ludwig Lachmann podkreśla więc, że środki produkcji muszą współpracować. Nawet droga hala z dobrymi maszynami nie zastąpi brakującego, niezbędnego elementu działalności. Podwyższenie wyceny majątku w księgach tej luki nie wypełni. [2]
W naszym modelowym przykładzie dwóch inwestorów uzyskuje tanie finansowanie. Obaj planują fabrykę i liczą na tych samych dostępnych specjalistów. Przy rekrutacji okazuje się, że nie mogą oni wszyscy pracować dla obu: płace rosną, budżety się zmieniają. Klientów też może nie wystarczyć dla dwóch zakładów. To przykład niezgodnych założeń, a nie twierdzenie, że każda fabryka finansowana kredytem o niskim oprocentowaniu upadnie. Nowe oszczędności lub lepsza technologia mogą poszerzyć możliwości. [2] [3]
Początkowo wszystko może wyglądać dobrze. Potem budowa przekracza budżet, sprzedaż rozczarowuje albo bank odmawia zastąpienia starego kredytu nowym. Samo to nie rozstrzyga, czy firma ma przyszłość. Późno opłacona faktura może spowodować przejściowy brak gotówki; inny projekt nie pokryłby pozostałych kosztów nawet przy większej ilości czasu. Nowa technologia czy przerwane dostawy mogą wywołać podobne trudności. Droższy kredyt przed upadkiem sam nie dowodzi przyczyny. [1] [4]
Weźmy własny uproszczony przykład w tych samych jednostkach pieniężnych: wydano 100, dokończenie kosztuje kolejne 20 i przyniesie 30. Natychmiastowa sprzedaż niedokończonego projektu dałaby 5. Od dziś ukończenie dodaje więc 10, a sprzedaż 5. Pomijając czas i ryzyko, lepiej ukończyć, choć pierwotna inwestycja pozostanie stratna. Żaden wybór nie odzyska wcześniejszych 100; decydujemy, co można jeszcze uratować i zyskać. [1] [2]
Ktoś, kto tanio kupi niedokończoną fabrykę, może prowadzić ją z zyskiem. Nie oznacza to, że opłacała się przy pierwotnym koszcie nabycia. Zmieniły się właściciel i cena, nie ilość zużytej pracy i materiałów. Umorzenie długu zmienia sytuację finansową dłużnika i wierzyciela, ale nie przywraca pracy ani materiałów, które projekt już pochłonął. Pomoc dłużnikowi trzeba zatem oceniać oddzielnie od możliwych dalszych zastosowań jego wyposażenia. [1] [2]
Do wyjaśnienia prawdziwego kryzysu nie wystarczy lista bankructw. Trzeba zbadać warunki kredytowe, ówczesne oczekiwania, zasoby i konkurencyjne wyjaśnienia. Ekonomiści Simon Gilchrist, Jae W. Sim i Egon Zakrajšek analizują na przykład różnice kosztów finansowania między firmami i ich wpływ na wykorzystanie zasobów. Badanie to nie potwierdza samo w sobie austriackiej teorii cyklu. Strata widoczna po fakcie nie musiała być wcześniej wiarygodnie przewidywalna. [4] [3]
Bitcoin umożliwia sprawdzanie płatności i ich historii. Nie rozstrzygnie, czy produkt znajdzie klientów. Podczas kopania komputery rywalizują, wykonując obliczenia, o dodanie kolejnego bloku, czyli zbioru zapisów transakcji, i otrzymanie nagrody. Wyobraź sobie sprzęt do kopania kupiony na podstawie zawyżonych prognoz przychodów i zaniżonych kosztów prądu. Zapłata bitcoinem nie naprawi tego błędu. Ten współczesny przykład pokazuje granice technologii: ograniczona podaż pieniądza nie gwarantuje rentowności ani spłaty kredytu. Z zasad sieci Bitcoin nie wynika więc zniknięcie błędnych inwestycji czy cykli gospodarczych. [5] [2] [7]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Heterogeneous Capital, Austrian Business Cycle Theory, Credit Expansion, Economic Calculation, Opportunity Cost, Bitcoin. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Austrian Business Cycle Theory, Originary Interest, Credit Expansion.