Market maker, czyli animator rynku, udostępnia oferty kupna i sprzedaży. Każda kwotacja łączy cenę z ilością dostępną na określonych warunkach. Dostarcza w ten sposób płynność: inni mają z kim handlować. Nie gwarantuje stabilnej ceny i nie jest tym samym co oznaczenie maker przy pojedynczym zleceniu.
Klára chce kupić bitcoin i widzi na giełdzie ceny kupna i sprzedaży. Niektóre oferty mogą pochodzić od firmy regularnie animującej rynek: jest gotowa kupować i sprzedawać, zarządzając własnym ryzykiem. Investor.gov wyjaśnia tę rolę na przykładzie firmy z rynku akcji publikującej ceny. To opis działalności, nie dowód rejestracji ani obowiązków dowolnego dostawcy płynności kryptowalut. Status prawny i ewentualna ochrona klienta zależą od konkretnego rynku. Użyteczna oferta nie oznacza powszechnej gwarancji państwowej. [1]
W naszym modelu firma oferuje kupno 1 BTC za 59 990 USD i sprzedaż 1 BTC za 60 010 USD. To ceny z jej perspektywy: sprzedającemu płaci mniej, od kupującego pobiera więcej. Różnica nazywa się spread. Jeśli zakup i odpowiadająca mu sprzedaż naprawdę dojdą do skutku po tych cenach, uzyska 20 USD przed kosztami. Samo wystawienie ofert niczego nie zarabia: kontrahenci muszą je przyjąć, a transakcje zostać wykonane. To przykład, nie bieżąca oferta ani prognoza regularnych zarobków. [1] [2]
Rozważmy inny przebieg tej samej sytuacji. Wykonuje się tylko zakup 1 BTC za 59 990 USD, a oferty sprzedaży nikt nie przyjmuje. Firma trzyma teraz bitcoin. Jeśli kolejna wycena spadnie do 59 000 USD, przeszacowanie pokaże stratę 990 USD przed kosztami. Dopóki firma nie sprzeda, nie jest to jeszcze wynik zrealizowanej sprzedaży, ale ryzyko cenowe już istnieje. Szczególnie niekorzystnie jest, gdy inni szybciej reagują na informację i sprzedają po nieaktualnej ofercie firmy. Widoczny spread przed tym nie chroni. [2]
Klára sama może złożyć zlecenie z limitem ceny. Na Coinbase może ono czekać w arkuszu i dodawać płynność: przy późniejszym dopasowaniu jest maker. Jeśli natychmiast korzysta z istniejącej oferty przeciwnej, jest taker i zabiera płynność. Jedno zlecenie może mieć obie części. Decyduje wykonanie, nie samo słowo „limit”. Pojedyncza transakcja maker nie czyni więc Kláry umownym animatorem rynku. Działalność firmy i oznaczenie pojedynczego wykonania to różne poziomy opisu. [2]
Wróćmy do udanego zakupu i sprzedaży z pierwszego modelu. Różnica 20 USD brutto pomniejszona o 8 USD łącznych opłat i 5 USD pozostałych kosztów daje 7 USD. Kwoty wyjaśniają rachunek, nie pochodzą z aktualnego cennika. Stawka maker nie musi być zerowa ani ujemna: określa ją rynek i poziom opłat. Każdy rabat czy wynagrodzenie ma warunki dostępu. Nawet firma korzystająca z zachęt nadal ponosi ryzyko posiadanego aktywa i koszty działania. Klára nie powinna więc uznawać spreadu za gwarantowaną marżę netto każdej transakcji. [3]
Niektóre giełdy zawierają specjalne umowy: zachęty wiążą z jakością i dostępnością ofert. Historyczny dokument CBOT 24-292 z 2024 roku określa minimalne wielkości ofert, maksymalne spready i obecność przez część czasu dla wybranych futures rolnych. Pokazuje warunki umowne, nie obecne zasady każdej giełdy bitcoinowej. Zwykły użytkownik ze zleceniem limitowanym nie nabywa automatycznie tych obowiązków. Ocena obietnicy płynności wymaga znajomości produktu, umowy, okresu ważności i wyjątków. [4]
Firma nie musi czekać na kolejnego klienta. Może zrównoważyć nabyte ryzyko przeciwną transakcją, na przykład sprzedając kupione bitcoiny na innym rynku. To hedging, czyli zabezpieczenie. Drugi rynek ma jednak własne ceny, ilości i opłaty. Zlecenie może wykonać się częściowo lub wcale, pozostawiając ekspozycję resztkową: wynik wciąż reaguje na cenę. Zabezpieczenie nie jest więc automatyczne ani darmowe. Jego koszty i faktyczne wykonanie należą do tego samego całościowego rachunku co pierwotne oferty. [2] [3]
Klára korzysta z dostępnych ofert, ale nadal czyta cenę wraz z ilością. Oferta może zostać wyczerpana lub anulowana, zanim dotrze jej zlecenie, a większe zlecenie może sięgnąć kolejnych poziomów cenowych. Ograniczenia działania giełdy też zmieniają wykonanie. Market maker pomaga zapewnić kontrahentów, ale nie gwarantuje stabilnej ceny, natychmiastowego wykonania dowolnej transakcji ani zysku klienta. Płynność to konkretna oferta w konkretnym momencie, nie nieograniczona obietnica. [2] [4]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Bid–ask spread, Limit order, Market order, Slippage. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Bid–ask spread, Institutional OTC desk, Maker–taker.