Interventionism oznacza u Misesa nakazy i zakazy władz, które zmieniają wybrane decyzje rynkowe, pozostawiając jednak cały system rynkowy w działaniu. Nie obejmuje każdej czynności państwa. Chodzi tu o zrozumienie konkretnego mechanizmu i jego następstw, a nie o przyklejenie wszystkim działaniom jednej politycznej etykiety.
Mises odróżnia ochronę sklepu Evy przed rabunkiem od nakazu ustalającego cenę mleka. W pierwszym przypadku policja chroni własność; w drugim władza zmienia warunki sprzedaży. W tym węższym znaczeniu używa terminu Interventionism. W codziennych dyskusjach „interwencja” może znaczyć znacznie więcej. Bez tego rozróżnienia ludzie mogą spierać się o państwo, choć każdy mówi o czymś innym. [1]
Eva wciąż zamawia towar, płaci pracownikom i wybiera pozostały asortyment. Klienci nadal wybierają sklepy i produkty. Pojedyncze ograniczenie nie oznacza więc urzędowego planu dla całej gospodarki. Ważne jest wzajemne oddziaływanie decyzji: cena mleka może wynikać z nakazu, a koszty transportu i inne możliwości zarobku nadal się zmieniają. Działanie władz funkcjonuje w tej sieci zależności. [1]
Wyobraźmy sobie przeciwną skrajność. Eva formalnie pozostaje właścicielką, ale urząd narzuca jej wszystkie towary, dostawców, ceny i pracowników. Szyld „prywatny sklep” nie mówi już, kto nim kieruje. Mises odróżnia takie pełne sterowanie od pojedynczych ingerencji w działający rynek. Sam akt własności nie wystarcza: liczy się rzeczywisty zakres decyzji pozostawionych właścicielce. [1]
Przykład Misesa zaczyna się od chęci udostępnienia mleka rodzinom po przystępnej cenie. Zakłada egzekwowaną cenę maksymalną niższą od ceny, która powstałaby na rynku bez tego ograniczenia. Klienci chcą wtedy kupić więcej, a części producentów sprzedaż przestaje się opłacać i ograniczają podaż. Przystępność cenowa i dostępność towaru mogą się rozminąć. Założenia są kluczowe: limit powyżej dotychczasowej ceny rynkowej sam nie uruchomiłby tego mechanizmu. [3]
Posłużmy się własnym przykładem liczbowym. Przy ustalonej cenie klienci chcą kupić 90 jednostek mleka, ale sprzedawcy oferują 70. Różnica wynosi 20 jednostek. Tyle mleka brakuje, aby zaspokoić popyt przy tej cenie. Różnica nie mówi jednak, ile osób odejdzie bez zakupów. Dostępne mleko można rozdzielać według kolejności w kolejce albo przez racjonowanie, czyli zasady określające, kto otrzyma jaką ilość. To nie są dane historyczne ani obliczenia Misesa. Pokazują jedynie, dlaczego niższa cena sama nie zapewnia zakupów wszystkim. [3]
Gdy rząd widzi niewystarczającą podaż, może zmienić lub wycofać pierwotne działanie. Mises rozpatruje inną drogę: władze utrzymują limit i próbują obniżyć koszty producentów, regulując cenę paszy. Wkraczają w kolejny rynek, którego uczestnicy także reagują. To warunkowy ciąg decyzji, nie dowód, że każda reguła automatycznie prowadzi do pełnego planowania. W rzeczywistym przypadku trzeba ustalić, jaką drogę faktycznie wybrano. [3]
Innym rozwiązaniem jest dotacja, czyli wypłata producentom środków publicznych. Mises porównuje ją z ochroną przez cło importowe: opłata od sprowadzanych towarów może przenieść koszt ochrony do cen płaconych przez klientów. Przy dotacji finansowanej podatkami płacą podatnicy. Te drogi nie są identyczne, ale żadna nie tworzy darmowej pracy, ziemi ani wyposażenia. Warto pytać, kto dostaje pomoc, kto ją finansuje i do czego jeszcze można było wykorzystać zasoby. [2]
Cel, środek i rezultat to osobne kwestie. Chęć zapewnienia rodzinom mleka nie dowodzi skuteczności ceny maksymalnej; jej krytyka nie oznacza sama w sobie sprzeciwu wobec pomagania. Mises odróżnia przydatność środka od oceny celu. Na rzeczywistym rynku potrzebujemy dowodów dotyczących warunków, skutków i dostępnych alternatyw. Tak samo można pytać o działania dotyczące sieci Bitcoin: kto ma jaki obowiązek i jak ludzie mogą zareagować? Nazwa technologii czy polityki nie zastąpi odpowiedzi. [2]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Price Controls, Economic Calculation, Human Action, Opportunity Cost, Bitcoin. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Price Controls.