Knowledge Problem dotyczy korzystania z wiedzy, którą mają różni ludzie i której nie zgromadzono w całości u jednego decydenta. Friedrich Hayek podkreśla, że wiedza fachowa potrzebuje również lokalnego doświadczenia i świeżych informacji. Jak docierają one do osób mogących działać i jak te osoby poprawiają decyzje, gdy okoliczności się zmieniają?
Eva prowadzi warsztat i dostaje nieoczekiwane zlecenie. W spisie widzi urządzenia, ale kolega wie więcej: odpowiednia maszyna właśnie się zwolniła, a sąsiedni warsztat ma potrzebną przystawkę. Hayek podkreśla właśnie taką wiedzę o konkretnym miejscu i chwili. Instrukcja techniczna jest ważna, lecz sama nie mówi, co uda się zorganizować dziś po południu. Fachowość i doświadczenie nie są tu rywalami; przy podejmowaniu decyzji często potrzeba obu. [1]
Hayek podaje przykład cyny: nowy popyt lub przerwa w dostawach może podnieść jej cenę. Odbiorcy szukają wtedy oszczędności lub zamienników, choć nie muszą znać pierwotnej przyczyny. Ceny mogą łączyć decyzje odległych osób bez wspólnego raportu dla wszystkich. Cena nie opowiada jednak całej historii, a reakcje nie muszą być doskonałe. Economic Calculation, porównywanie kosztów i planów za pomocą cen pieniężnych, wykorzystuje ten sygnał, ale nie zamienia go w pełną wiedzę. [1]
Raport wykazuje kilka odpowiednich maszyn w regionie. Jedna jest daleko, druga czeka na naprawę, inna będzie dostępna dopiero w przyszłym tygodniu. Suma nie musi być błędna; po prostu nie odpowiada na pytanie Evy, jak skończyć dziś. Łączenie danych w kategorie zaciera pewne różnice. Zestawienie pomaga w orientacji, ale trzeba sprawdzić, czy miejsce, stan lub termin nie zmieniają rzeczywiście dostępnych możliwości. [1]
W Economics and Knowledge Hayek odróżnia zgodność planów od wyjaśnienia, jak do niej doszło. Eva oczekuje części, a dostawca jej odbioru. Założenie, że oboje wszystko poprawnie wiedzą, nie wyjaśnia ich uzgodnień. W naszym przykładzie trzeba zbadać potwierdzenie zamówienia, zmianę terminu lub wiadomość o opóźnieniu oraz to, czy uczestnicy poprawili swoje plany. Model z pełną informacją może się przydać, ale rzeczywisty proces uczenia się nadal wymaga wyjaśnienia. [2]
Program pokazuje Evie część w magazynie. Zapis może jednak pochodzić sprzed zakupu innego klienta albo dotyczyć innej wersji. W odniesieniu do bazy danych pytanie Hayeka staje się bardzo konkretne: skąd pochodzi informacja, kiedy ją zaktualizowano i co dokładnie opisuje? Szybsze oprogramowanie lepiej przetwarza dane, lecz nie potwierdza tym ich kompletności ani przydatności. Nie chodzi o odrzucenie baz danych, tylko o rozróżnienie zapisu od wiedzy potrzebnej do konkretnej decyzji. [1] [3]
Mechanik może dobrze znać maszynę, lecz nie wiedzieć o podwyżce ceny części lub kłopotach transportowych dostawcy. Decentralizacja, czyli rozdzielenie decyzji między uczestników, wymaga także połączeń między nimi. Dlatego Hayek wiąże wiedzę lokalną z innymi sygnałami, szczególnie cenami. Eva nie jest nieomylna tylko dlatego, że znajduje się najbliżej zlecenia. Potrzebuje możliwości weryfikacji informacji, zmiany planu i nauki na niepowodzeniach. [1] [2]
Warsztat łatwo policzy zamówienia, ale trudniej zapisze utratę zaufania klienta czy doświadczenie pracownika z nietypową usterką. W The Pretence of Knowledge Hayek ostrzega przed uznawaniem za ważne wyłącznie tego, co daje się ująć liczbowo. Precyzyjna tabela nie uzasadnia jeszcze precyzyjnej prognozy. Warto odróżnić obserwacje, założenia i niewiadome. Pomiar nie traci przez to wartości; trzeba tylko ujawnić jego ograniczenia. [3]
Eva może przyjąć Bitcoin i zweryfikować płatność według reguł sieci. Może na przykład sprawdzić, czy transakcja znalazła się w bloku, czyli grupie transakcji zaakceptowanej zgodnie z regułami sieci. To nie powie jej, czy część dojedzie ani czy klient będzie zadowolony. Weryfikowalny zapis płatności i wiedza o rynku pełnią inne funkcje. Rozproszona sieć nie gwarantuje pełnych informacji biznesowych ani bezbłędnych decyzji. Także przy płatności bitcoinem Eva potrzebuje rozmowy z dostawcą, doświadczenia mechanika i możliwości zmiany planu. [1] [2] [4]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Friedrich A. Hayek, Economic Calculation, Socialist Calculation Debate, Spontaneous Order, Catallactics, Bitcoin. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Praxeology, Methodological Individualism, Catallactics, Economic Calculation.