In-kind creation and redemption

29 lipca 2025 r. amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, SEC, dopuściła ten mechanizm dla kryptowalutowych produktów notowanych na giełdzie, nazywanych ETP. AP mogli odtąd korzystać także z aktywów bazowych, podczas gdy wcześniej wymagano rozliczenia pieniężnego. Wyobraźmy sobie uprawnionego uczestnika przekazującego bitcoin, który już ma, zamiast pieniędzy na jego zakup. Sama zgoda nie oznacza jednak, że każdy produkt i każdy AP rzeczywiście obsługuje obie drogi. Dana wymiana zależy od aktualnych zasad produktu i gotowości operacyjnej uczestników. [1]

Wyobraźmy sobie Janę kupującą na giełdzie, a obok AP współpracującego bezpośrednio z produktem. Przy creation AP dostarcza wymagany zestaw aktywów, zwany koszykiem, i otrzymuje nowe udziały. Przy redemption zwraca wymagany blok udziałów i odbiera odpowiednie aktywa; zwrócone udziały zostają umorzone. Jana może natomiast sprzedać istniejący udział innemu inwestorowi. Otrzymane pieniądze nie są wynikiem jej własnego umorzenia in-kind. Jej sprzedaż zmienia jedynie właściciela na rynku wtórnym, czyli w handlu między inwestorami. [3]

Prospekt iShares Bitcoin Trust ETF, znanego jako IBIT, używa nazwy Basket Bitcoin Amount dla ilości bitcoina wymaganej za dany koszyk. Wynika ona z NAV, wartości aktywów netto na udział, liczby udziałów w koszyku i referencyjnej ceny bitcoina, nazywanej benchmarkiem. Nasz przykład przyjmuje hipotetyczne ceny: 50 USD × 40 000 udziałów / 100 000 USD za BTC = 20 BTC. Dwa takie same koszyki oznaczałyby 40 BTC za 80 000 udziałów. Nie jest to ilość ustalona na zawsze. Rzeczywista operacja korzysta z aktualnego koszyka, uwzględniającego także zmniejszanie aktywów przez koszty. [2]

In-kind mówi, co jest przekazywane, a nie kto ma klucze prywatne: dane pozwalające zatwierdzić wydanie bitcoina. Przy tworzeniu udziałów cytowany prospekt IBIT opisuje uznanie Trading Balance, salda handlowego u Prime Execution Agent, dostawcy usług realizacji transakcji. Ten krok jest off-chain: zmienia się jego wewnętrzna ewidencja bez osobnego zapisu w blockchainie Bitcoina. Przy umorzeniu prospekt opisuje transfer on-chain z Vault Balance, salda w przechowaniu, na saldo handlowe, a następnie przekazanie na rachunek AP, jego wyznaczonego przedstawiciela albo klienta. In-kind nie gwarantuje więc samodzielnej pieczy nad kluczami (self-custody) ani osobnej transakcji w blockchainie dla każdego udziału. [2]

Pozostańmy przy przykładowych 20 BTC. AP może już mieć je w zapasie albo kupić wcześniej. Gdy wnosi je za udziały, produkt nie musi w tym kroku sam kupować bitcoina za pieniądze. Nie znaczy to jednak, że nigdzie indziej nie doszło do handlu. Podobnie odbiorca umorzenia może zachować otrzymane BTC albo później je sprzedać. Sam zapis przepływu in-kind nie wystarcza więc, aby stwierdzić, że dokładnie w tej chwili nastąpił nowy zakup lub sprzedaż na rynku. [3]

Załóżmy, że wymagana dostawa wynosi 20 BTC. Jeżeli opłata sieciowa 0,0001 BTC zostanie potrącona z wysyłanej kwoty, odbiorca dostanie tylko 19,9999 BTC. Do wymaganej ilości nadal zabraknie 0,0001 BTC. To nasz własny przykład, nie cennik IBIT. Pokazuje, dlaczego opłata zapłacona dodatkowo daje inny wynik niż potrącenie jej z dostawy. Powiadomienie „wysłano” nie zastępuje sprawdzenia kwoty uznanej na rachunku odbiorcy i spełnienia uzgodnionych warunków. [2]

Przyjęte zlecenie nie oznacza zakończonego rozrachunku, czyli rzeczywistego przekazania uzgodnionych aktywów i udziałów. Przy opóźnieniu dostawy bitcoina cytowany prospekt IBIT opisuje anulowanie zlecenia, odroczenie zatwierdzone przez zarządzającego albo zastępczy zakup bitcoina przez trust, finansowany przez AP w USD. Według tych zasad AP ponosi związane z tym koszty oraz niekorzystną różnicę między zastosowaną ceną referencyjną a faktyczną ceną zakupu. Planowane przekazanie bitcoina może więc zmienić się w potrzebę szybkiego zdobycia pieniędzy. Sama nazwa in-kind nie usuwa tego ryzyka. [2]

Celem zgody jest zwiększenie sprawności produktu, a nie obietnica darmowego handlu. Prospekt IBIT nadal przewiduje opłaty transakcyjne i za przechowywanie. Przy konkretnej operacji trzeba więc znać obowiązujący koszyk, uprawnienia AP, rachunek odbiorcy, ostateczne uznanie i koszty. In-kind nie gwarantuje zerowego spreadu, czyli braku różnicy między ceną kupna i sprzedaży, ani nieprzerwanej dostępności umorzeń. Dla Jany ważne pozostaje rozróżnienie: udział w produkcie nie jest bitcoinem kontrolowanym przez jej własne klucze. Samo posiadanie udziału nie daje jej prawa do żądania BTC. [1] [2]