Quantity Theory of Money wyjaśnia związek między ilością pieniądza a poziomem cen. W prostym ujęciu więcej pieniędzy prowadzi do proporcjonalnie wyższych cen, jeżeli szybkość obiegu i realna produkcja się nie zmieniają. To właśnie te warunki odróżniają użyteczne wyjaśnienie od mylącej zasady, że więcej pieniędzy zawsze oznacza równie duży wzrost cen.
Na naszym rynku ta sama jednostka pieniężna może być używana wielokrotnie w danym okresie. Związek zapisujemy jako M × V = P × Y: M to ilość pieniądza, V jego szybkość obiegu, P poziom cen, a Y realny wolumen wytworzonych dóbr i usług. Iloczyn P i Y przedstawia ich wartość w cenach bieżących. Jeżeli definiujemy szybkość jako V = PY/M, równanie jest tożsamością rachunkową: obie strony muszą się zgadzać. Nie mówi to, która wielkość spowodowała zmianę pozostałych. Ta wersja dotyczy produkcji finalnej, a nie wszystkich przelewów i obrotu istniejącymi aktywami. Na przykład mąki zużytej do upieczenia sprzedawanego chleba nie doliczamy ponownie do pełnej ceny tego chleba. [3]
Aby wnioskować o cenach, trzeba określić zachowanie ludzi i producentów. Wyjaśnienie Międzynarodowego Funduszu Walutowego, IMF, zakłada stosunkowo stabilną V. Ekonomiści Bennett T. McCallum i Edward Nelson w pracy z 2010 roku omawiają długookresową proporcjonalną reakcję cen na zmianę zasobu pieniądza pochodzącą spoza modelu, przy zachowaniu odpowiednich pozostałych warunków. To warunkowa zależność teoretyczna, nie prognoza wynikająca z każdego zaobserwowanego wzrostu pieniądza; autorzy nie wypowiadają się też za całą politykę instytucji. Zmiana V lub Y może dać inny wynik cenowy. Samo równanie nie zapewnia ich stabilności. [1] [2]
Weźmy własny mały model: M = 100, V = 2 i Y = 100 dają P = 2. Gdy M rośnie do 110, a reszta pozostaje bez zmian, P wynosi 2,2, czyli o 10 % więcej. Jeżeli jednocześnie Y rośnie do 110, P pozostaje równe 2. Przy Y = 100 ten sam poziom cen może też utrzymać spadek V do 20/11. To alternatywne założenia, nie trzy równoczesne prognozy. Drugi przypadek przypomina rynek, na który trafia również więcej towarów; trzeci — ludzi trzymających relatywnie więcej pieniędzy i rzadziej wykorzystujących je do zakupów. [3]
Zostawmy V bez zmian, zwiększając ilość pieniądza o 10 %, a realną produkcję o 4 %. Dokładna zmiana cen w tym modelu wynosi (1,10/1,04 − 1) × 100 ≈ 5,77 %, a nie dokładnie 6 %. Dzielimy nową ilość pieniądza przez nową wielkość produkcji, więc zwykłe odejmowanie procentów nie wystarcza. Obliczenie 10 − 4 = 6 jest przybliżeniem dla małych zmian. Przy większych ruchach różnica ma większe znaczenie. Dokładny zapis używa ilorazów czynników wzrostu; w bardziej zaawansowanej matematyce można dokładnie dodawać zmiany logarytmiczne, ale nie zwykłe zmiany procentowe. [3]
Szybkość nie jest uniwersalną stałą pasującą do każdego wykresu. Baza danych gospodarczych FRED oblicza amerykański szereg M2V na podstawie nominalnego produktu krajowego brutto (PKB) i średniego zasobu M2. Nominalny PKB wycenia wytworzone w gospodarce dobra i usługi finalne według cen danego okresu. Nie można podstawić do tej szybkości bazy monetarnej zamiast M2: Monetary Base obejmuje inne pieniądze niż Broad Money, szerszy zbiór gotówki, uwzględnionych depozytów i innych płynnych instrumentów. Waluta, okres i przeliczenie na tempo roczne również muszą być zgodne. Dlatego Velocity of Money czytaj wraz z metodologią. Zmiana definicji statystycznej może zmienić obliczoną szybkość, choć ludzie kupują dokładnie tak samo. [4]
Firma z niewykorzystanymi maszynami i możliwością zatrudnienia pracowników może częściowo zaspokoić większy popyt większą produkcją. St. Louis Fed używa tej różnicy do wyjaśnienia krótkiego i długiego okresu: początkowo może rosnąć Y, natomiast przy pełnym wykorzystaniu mocy dodatkowe wydatki łatwiej przekładają się na P. V także może się zmieniać. To nie obietnica dokładnego przebiegu następnego miesiąca ani daty dostosowania gospodarki. Długookresowa neutralność pieniądza w pewnych modelach oznacza, że sama zmiana jego ilości nie podnosi trwale realnej produkcji; nie oznacza bezbolesnego przejścia. [3]
Bank of England, bank centralny Wielkiej Brytanii, wyjaśnia, że bank komercyjny zwykle tworzy nowy depozyt, udzielając kredytu. Spłata kapitału kredytu, czyli pożyczonej kwoty pozostającej do spłaty bez odsetek, zmniejsza pieniądze powstałe w ten sposób. Zasób M może więc reagować na popyt na kredyt i aktywność gospodarczą, a nie tylko je wyznaczać. Jednoczesny wzrost pieniądza i cen sam nie rozstrzyga o przyczynie. Rezerwy oznaczają tu salda banków na rachunkach w banku centralnym. Depozyty klientów to kwoty, które bank jest winien swoim klientom. Są to różne pozycje; nie ma mechanicznego stałego mnożnika, który automatycznie zmienia każdy przyrost sald rezerw w określoną kwotę kredytów. Stosując teorię, pytaj również o źródło zmiany ilości pieniądza. [5]
Bitcoin ma ustalone z góry zasady tworzenia nowych bitcoinów (BTC) i limit około 21 milionów BTC. To ważna cecha podaży, lecz nie zapewnia stałego popytu. W hipotetycznej gospodarce wyceniającej produkcję w BTC wielkość P oznaczałaby ceny towarów w bitcoinach, a nie automatycznie dolarową cenę bitcoina. Ograniczona podaż sama nie określa V, Y ani BTC/USD. Szacunek kursu wymagałby zdefiniowania rynku, popytu na utrzymywanie BTC i dodatkowych założeń. Purchasing Power oznacza siłę nabywczą: ile dóbr można kupić za swoje pieniądze. Samo równanie nie przewiduje jej przyszłych zmian ani nie gwarantuje wzrostu. [6]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Velocity of Money, Monetary Base, Broad Money, Purchasing Power. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Velocity of Money.