Purchasing Power opisuje, co pieniądze naprawdę kupują. Określ koszyk, miejsce i okres. Siła nabywcza jednostki pieniądza, całego dochodu i salda inwestycji to różne rzeczy; sam kurs walutowy lub wzrost nominalny nie określa zmiany poziomu życia.
BLS wyjaśnia przeliczenie ilorazami indeksów. Nasza kwota 1000 kupuje 10 koszyków po 100; po wzroście ceny do 125 już tylko 8. Ceny wzrosły o 25%, ale siła nabywcza tej samej kwoty spadła o 20%, nie 25%. Zachowanie 10 koszyków wymaga 1250. Wszystkie liczby są modelowe, nie są aktualnymi cenami. [BLS — Purchasing Power and Constant Dollars]
ECB rozróżnia wielkości nominalne i realne. Nasz dochód netto rośnie z 30000 do 33000, a odpowiedni indeks ze 100 do 108. Realna zmiana całego dochodu wynosi (1,10/1,08 − 1) × 100, około +1,85%, nie dokładnie +2%. Siła nabywcza jednej jednostki pieniądza tymczasem spadła. Porównuj ten sam okres i dochód po podatkach oraz składkach. [ECB — Nominal and Real Interest Rates]
BLS zaznacza, że wydatki osobiste mogą różnić się od CPI. W naszym stałym koszyku dwóch pozycji czynsz rośnie o 20%, żywność o 0%. Początkowe wagi 50/50 dają wzrost 10%, a 80/20 wzrost 16%. To nie rekonstrukcja rzeczywistego CPI: oficjalne metody uwzględniają jakość i substytucję. Dla konkretnego gospodarstwa śledź faktyczne wydatki i dostępne zamienniki. [BLS — Consumer Price Index Frequently Asked Questions]
BLS używa ilorazów indeksów do przeliczeń na ceny stałe. Ten sam ruch to 100 → 125 albo po zmianie skali 200 → 250: w obu przypadkach +25% i stosunek siły nabywczej 0,8. Bez znajomości bazy 250 nie oznacza większej inflacji niż 125. Nie łącz krajów, koszyków ani średniej rocznej z pojedynczym miesiącem bez wyjaśnienia. [BLS — Purchasing Power and Constant Dollars]
Ilorazy BLS można łączyć dla kolejnych okresów. Nasze podwyżki 10% i ponownie 10% przesuwają koszyk 100 → 110 → 121. Łączny wzrost cen wynosi 21%, a niezmienna kwota traci (1 − 100/121) × 100, około 17,36% siły nabywczej. Żadna wielkość nie wynosi 20%. Osobno określ długość okresu oraz pośrednie dochody i wydatki. [BLS — Purchasing Power and Constant Dollars]
World Bank oddziela kursy rynkowe od względnych cen krajowych. Nasze 6000 CZK przy 25 CZK/USD odpowiada 240 USD, przy 30 CZK/USD tylko 200 USD przed opłatami. Notowanie kursu wzrosło o 20%, kwota dolarowa spadła o 16,67%. Bez czeskich danych cenowych nie dowodzi to takiej samej utraty siły nabywczej w kraju; koszty zagranicznego zakupu mogą zmieniać też inne czynniki. [World Bank — PPPs for Policy Making: A Visual Guide]
World Bank używa PPP do porównania wolumenów gospodarczych przy wspólnym poziomie cen. Nasz porównywalny koszyk za 500 CZK i 25 USD daje cząstkową relację 20 CZK/USD, choć kurs rynkowy może wynosić 25. Nie wymienia się automatycznie pieniędzy po statystycznym parytecie. Jeden koszyk nie przelicza całego PKB; ICP PPP nie jest kursem równowagi ani gwarancją kierunku rynku. [World Bank — PPPs for Policy Making: A Visual Guide]
Bitcoin.org przypomina zmienność cen i opłaty transakcyjne. Nasza cena BTC rośnie z 1000000 do 2000000 CZK, a koszyk z 1000 do 1250 CZK. Stałe 0,01 BTC kupuje przed kosztami 10, potem 16 koszyków: siła nabywcza wzrosła o 60%, nie 100%. Faktyczne opłaty i warunki wymiany zmieniają wynik. To model, nie prognoza ani twierdzenie, że bitcoin zawsze podąża za kosztami gospodarstwa. [Bitcoin.org — FAQ]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Disinflation, Store of Value, Unit of Account, Monetary Deflation. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Debasement, Hyperinflation, Disinflation, Debt Deflation.