Nie chcesz wydać całej wypłaty dzisiaj. Być może odkładasz na remont dachu za kilka lat. Chodzi o zachowanie nie tylko salda na koncie, lecz także możliwości zapłacenia za przyszły remont. Tę funkcję nazywamy Store of Value, czyli przechowywaniem wartości. Saldo pieniężne lub inny majątek mogą spełniać ją w różnym stopniu. Liczy się to, co później kupisz, koszt utrzymania majątku i dostęp do niego. Sama nazwa nie obiecuje zysku bez ryzyka.
Nieuszkodzony przedmiot może latami leżeć w piwnicy, choć nikt go już nie chce. Trwałość nie wystarcza: gdy nadejdzie remont, trzeba móc go rozsądnie sprzedać lub wykorzystać. Bank of England, bank centralny Wielkiej Brytanii, opisuje przechowywanie wartości jako oczekiwanie jej względnej przewidywalności w czasie. To inna funkcja niż Medium of Exchange, środek przyjmowany w płatnościach. Dom może długo zachowywać wartość, ale kawałkiem domu zwykle nie zapłacisz za zakupy. Chodzi więc o przyszłą użyteczność, nie tylko fizyczne przetrwanie. [1]
Realna stopa zwrotu mierzy zmianę siły nabywczej (Purchasing Power), czyli tego, co kupisz za oszczędności. Nominalna stopa zwrotu uwzględnia samą kwotę pieniędzy. Indeks cen pokazuje zmianę cen wybranego zestawu towarów i usług. W naszym modelu oszczędności rosną ze 100 000 do 110 000, a indeks cen ze 100 do 108. Na koncie jest o 10 % więcej, ale zakupy też podrożały. Dokładna realna stopa zwrotu wynosi (1,10/1,08 − 1) × 100 ≈ 1,85 %, a nie dokładnie 2 %. Porównujemy wzrost oszczędności ze wzrostem cen; proste odejmowanie jest tylko przybliżeniem. Europejski Bank Centralny (EBC, po angielsku ECB) wyjaśnia różnicę między nominalną a realną stopą zwrotu. Amerykańskie Biuro Statystyki Pracy (BLS) przypomina, że jego indeks cen konsumpcyjnych (CPI) odzwierciedla zmianę cen przeciętnego koszyka konsumpcyjnego, nie dokładne wydatki twojego gospodarstwa. [3] [2]
Wróćmy do tych oszczędności. Investor.gov, portal edukacyjny amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC), wyjaśnia, dlaczego rachunek musi obejmować koszty. Od końcowej wartości brutto 110 000 odejmujemy jednorazowy łączny koszt 4 000, więc pozostaje 106 000. W porównaniu z początkowymi 100 000 nadal wygląda to na wzrost. Przy cenach wyższych o 8 % otrzymujemy jednak (1,06/1,08 − 1) × 100 ≈ −1,85 %. Liczba jest większa, ale kupisz mniej. Koszt odejmujemy tutaj na końcu; nie jest to stawka roczna ani uniwersalny rachunek podatkowy. Przykład pokazuje znaczenie wyniku netto. [4]
Przebieg ceny 100 → 50 → 75 oznacza najpierw −50 %, a następnie +50 %. Wartość nadal jest jednak o 25 % niższa niż na początku. Powrót z 50 do 100 wymaga +100 %, bo procenty odnoszą się za każdym razem do innej podstawy. Bitcoin.org wskazuje na wahania ceny bitcoina. Długi wykres historyczny może wyglądać korzystnie, ale nie gwarantuje odbicia ani nie usuwa okresów, kiedy pieniądze mogły być potrzebne wcześniej. Przy oszczędzaniu na określony wydatek ważny jest również jego termin. [7]
W tym przykładzie porównujemy dolara amerykańskiego (USD) i euro (EUR). Investor.gov wskazuje kolejny czynnik: kurs walutowy. Nasze modelowe aktywo rośnie ze 100 do 110 USD, ale kurs zmienia się z 1 na 1,2 USD za EUR. Na początku wartość wynosi więc 100 EUR, a na końcu 110/1,2 ≈ 91,67 EUR. Zysk dolarowy 10 % oznacza jednocześnie stratę w euro około 8,33 % przed kosztami. To własny model, nie aktualny kurs ani wynik konkretnej inwestycji. Unit of Account jest jednostką wyrażania cen. Dla zaplanowanego wydatku ważna jest jednostka, w której faktycznie trzeba będzie zapłacić. [5]
Klucz prywatny to tajna informacja, dzięki której portfel tworzy podpis do płatności. Bitcoin.org wyjaśnia, dlaczego trzeba chronić takie klucze. Przy Self-Custody samodzielnie zarządzasz dostępem do bitcoinów: musisz móc podpisać płatność lub odzyskać dostęp z kopii zapasowej. Jeśli dla 1 BTC (jednego bitcoina) utracisz wszystkie potrzebne klucze i możliwości odzyskania, zapis w łańcuchu pozostanie, ale sam monet nie wydasz. Na koncie prowadzonym przez usługodawcę wypłata zależy też od jego bezpieczeństwa i wypłacalności, czyli zdolności wykonania zobowiązań. Ograniczona emisja nie przywraca kluczy ani nie gwarantuje cudzej obietnicy. Dostęp jest częścią praktycznej wartości pieniędzy. [7]
Opisując notowania akcji, Investor.gov odróżnia bid, najwyższą cenę oferowaną przez kupujących, od ask, najniższej ceny żądanej przez sprzedających. Każda oferta dotyczy określonej liczby akcji. W naszym modelu wykres pokazuje ostatnią transakcję po 100. Dostępny bid dla twojej jednostki wynosi jednak 98, a opłata za sprzedaż 1: zostaje 97 netto. Większa sprzedaż może wyczerpać te oferty kupna i zakończyć się po innych cenach. Płynność opisuje właśnie łatwość rzeczywistej sprzedaży zamierzonej ilości. Oceniaj cenę możliwą do uzyskania i wpływ netto, nie tylko orientacyjną wycenę na ekranie. [6]
Bitcoin ma z góry określone reguły emisji. To ważna cecha, lecz Bitcoin.org wyjaśnia cenę zarówno podażą, jak i popytem. Ograniczona podaż sama nie ustala liczby przyszłych kupujących ani ilości towarów, które będzie można kupić. Twierdzenie, że Bitcoin pełnił funkcję Store of Value, wymaga więc dat początku i końca, waluty lub koszyka, kosztów, przejściowych spadków i dostępu do środków. Korzystny okres historyczny nie gwarantuje przyszłego wyniku każdemu posiadaczowi. Dobre wyjaśnienie podaje te warunki razem z wynikiem. [7]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Unit of Account, Medium of Exchange, Purchasing Power, Samodzielne przechowywanie bitcoinów. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Zdrowy pieniądz, Monetary Premium, Unit of Account, Medium of Exchange.