Gdy płacimy za chleb, piekarz nie przyjmuje pieniędzy po to, by je zjeść. Przyjmuje je, bo może nimi zapłacić za mąkę, czynsz lub czyjąś pracę. Ta funkcja to Medium of Exchange, czyli środek wymiany. W przypadku Bitcoina pytanie jest równie praktyczne: czy rzeczywiście można nim zapłacić w danej sytuacji? Zależy to od odbiorcy, sposobu płatności i kosztów, a nie tylko od tego, że aktywo ma cenę rynkową.
Wyobraźmy sobie rolnika, który ma zboże, ale potrzebuje narzędzi. Ich wytwórca nie chce zboża. Bezpośrednia wymiana staje w miejscu: obaj musieliby jednocześnie potrzebować tego, co oferuje drugi. Rolnik może jednak sprzedać zboże za akceptowany środek, a dopiero potem kupić za niego narzędzia. Bank of England, bank centralny Wielkiej Brytanii, wyjaśnia w ten sposób, jak pieniądz ułatwia handel. To ilustracja funkcji, nie twierdzenie, że pieniądz wszędzie powstał historycznie właśnie tak. Nie oznacza też zaniku barteru ani zgody każdego sprzedawcy na przyjęcie tego samego środka. [1]
Przy kasie teoria staje się konkretnym pytaniem. Czy sklep przyjmuje Bitcoin teraz i metodą obsługiwaną przez nasz portfel? Bitcoin.org wskazuje na ograniczenia akceptacji. Naklejka lub stary wpis na mapie nie potwierdzają aktualnej dostępności. Przed wysłaniem uzgodnijmy metodę i kwotę. Merchant Adoption oznacza wdrażanie takich płatności przez sprzedawców; warto oceniać je po zakupach, które rzeczywiście dochodzą do skutku. Opłacony obiad potwierdza ten konkretny przypadek, nie możliwość płacenia wszędzie i za wszystko w ten sam sposób. [2]
Załóżmy zakup za 200 koron czeskich (CZK). Kupujący wysyła bitcoiny (BTC), lecz operator płatności je wymienia i wypłaca sprzedawcy korony. Bitcoin.org opisuje takie usługi. Bitcoin rzeczywiście uczestniczył w płatności, ale nie dowodzi to ustalania cen w bitcoinie ani dalszego przechowywania BTC przez sprzedawcę. Cenę nadal określa korona. Ta funkcja to Unit of Account — jednostka, w której wyrażamy cenę. Przed zapłatą znaczenie mają więc oferowany kurs, opłaty i termin ważności wyceny. [2]
Prosty model: zakup kosztuje 100 jednostek, a dodatkowa opłata wynosi 1 jednostkę. To 1 % ceny. Przy zakupie za 10 jednostek ta sama opłata stanowi 10 %. Łączny wydatek wynosi 101 i 11; procent liczymy jednak od ceny towaru, nie od tych sum. Bitcoin.org wyjaśnia, że opłata za płatność on-chain, zapisywaną bezpośrednio w łańcuchu Bitcoina, nie jest prostym procentem przesyłanej kwoty. Porównując możliwości, uwzględnijmy również wymianę walut i usługę. Te liczby obrazują zależność, a nie aktualny cennik. [2]
Telefon kupującego pokazuje wysłanie płatności. Sprzedawca nadal musi sprawdzić ją po swojej stronie; sam zrzut ekranu nie wystarcza. Bitcoin Developer Guide odróżnia transakcję rozgłoszoną w sieci od jej włączenia do bloku, czyli następnej paczki transakcji dodanej do łańcucha. Włączenie daje jej pierwsze potwierdzenie. Każdy kolejny blok zwiększa nakład pracy potrzebny do przepisania tej historii. Podwójne wydanie to próba ponownego zapłacenia tymi samymi monetami. Więcej potwierdzeń lepiej chroni przed taką próbą, choć nadal bez absolutnej pewności. Drobny zakup i sprzedaż drogiej maszyny mogą wymagać innych procedur. Czas oczekiwania powinien wynikać z kwoty i ryzyka, nie z uniwersalnej obietnicy. [3]
Lightning Network przekazuje płatności przez kanały, bez zapisywania każdego zakupu w bloku. Na trasie musi dać się przesłać potrzebną kwotę we właściwym kierunku. Specyfikacja trasowania BOLT 4 rozróżnia temporary_channel_failure, czyli przejściową przeszkodę w kanale, amount_below_minimum dla zbyt małej kwoty oraz fee_insufficient dla niewystarczającej opłaty za przekazanie. Nie trzeba uczyć się tych nazw na pamięć: pokazują, dlaczego płatność bywa nieudana. Obsługa Lightning w aplikacji sama nie gwarantuje sukcesu ani braku kosztów. Liczy się rzeczywisty wynik po stronie odbiorcy. [4]
Samo nazwanie czegoś pieniądzem nie określa, co sprzedawca musi przyjąć. Bank of England wyjaśnia brytyjskie pojęcie legal tender: ma ono wąskie znaczenie przy propozycji pełnej spłaty długu, o ile umowa nie określa innej metody płatności. Nie jest ogólnym nakazem przyjmowania dowolnej gotówki przez każdy sklep. To brytyjski przykład, nie reguła dla wszystkich krajów. Oddzielajmy miejscowe prawo, porozumienie z odbiorcą i techniczną możliwość przekazania środków. Każdy z tych elementów dotyczy innej części sytuacji. [5]
Europejski Bank Centralny (EBC, po angielsku ECB) obok środka wymiany wyróżnia jednostkę cen i przechowywanie wartości. Store of Value oznacza przenoszenie siły nabywczej w przyszłość. Funkcje mogą się nakładać, ale jedna nie dowodzi pozostałych: za zakup wyceniony w koronach można zapłacić w BTC, mimo silnych wahań kursu bitcoina. Podział funkcji nie narzuca obowiązkowych etapów rozwoju ani z góry ustalonej kolejności rozwoju Bitcoina. Chcąc poznać rzeczywiste zastosowanie, badajmy osobno zakończone zakupy, jednostkę cen w umowach oraz wartość oszczędności w czasie. [6]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Unit of Account, Store of Value, Merchant Adoption, Lightning Network. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Zdrowy pieniądz, Bitcoin Pizza Day, Regression Theorem, Commodity Money.