M1 to wąski agregat pieniężny, czyli statystyczna suma gotówki i określonych łatwo dostępnych depozytów. Dokładny skład zależy od kraju i okresu. Mierzy uwzględnione pieniądze, a nie wartość wszystkich płatności czy cały majątek.
W strefie euro M1 obejmuje gotówkę i depozyty overnight. Nazwa nie oznacza zamykania konta codziennie: środki są dostępne na żądanie, bez oczekiwania na umówiony termin. Uwzględnia się rezydentów poza monetarnymi instytucjami finansowymi, zwłaszcza bankami i funduszami rynku pieniężnego, oraz poza administracją centralną. Nie wystarczy zsumować wszystkich rachunków bieżących. Rezerwy banku w banku centralnym należą do innej miary, Monetary Base; nie są depozytem gospodarstwa domowego na zakupy. [1]
W amerykańskiej publikacji H.6 System Rezerwy Federalnej (Fed) zalicza do M1 depozyty oszczędnościowe obok gotówki i pozostałych określonych depozytów. Włączył je wstecz od maja 2020 po zmianie zasad ich dostępności. Wykazywane M1 znacznie wzrosło, ale ta zmiana nie zmieniła M2, które już obejmowało oszczędności. Wykres nie przedstawia więc wyłącznie tworzenia nowych pieniędzy. Część skoku wynika z rozszerzenia zakresu liczenia. Przed wyjaśnieniem wzrostu trzeba oddzielić zmianę definicji od rzeczywistych zmian sald. [3] [2]
Chiński bank centralny PBOC opisał nową definicję od stycznia 2025 dla M1: obejmuje M0, czyli pieniądz w obiegu według tamtejszej definicji, depozyty na żądanie firm i osób prywatnych oraz środki klientów niebankowych instytucji płatniczych. Opublikował także porównywalne przeliczone dane za 2024. Środków klientów instytucji płatniczych nie należy mylić z rachunkami rezerw banków komercyjnych. Ten udokumentowany przykład pokazuje, dlaczego porównywane lata muszą mieć te same granice. Dla kolejnych okresów trzeba ponownie sprawdzić metodologię. [4]
W naszym uproszczonym przykładzie ludność ma gotówkę 20 i uwzględnione depozyty 80, razem 100. Wypłata 10 z depozytu w gotówce daje 30 + 70 = 100. Bez innych operacji M1 się nie zmienia: w rękach ludzi przybywa banknotów, lecz ubywa depozytów. Nie można pozostawić pierwotnych 80 na kontach i dodatkowo policzyć wypłaty jako nowych pieniędzy. Tak odróżniamy zmianę postaci pieniądza od wzrostu jego całkowitej ilości. [1]
Bank of England wyjaśnia, że kredyt bankowy może utworzyć nowy depozyt klienta. W naszym przykładzie kredyt 25 z odpowiednim uwzględnionym depozytem zwiększa poprzednią sumę 100 do 125. Spłata kapitału 25 z takiego depozytu przywraca ją do 100, jeśli nie ma innych operacji. Kapitał to pożyczona kwota; odsetki są ceną kredytu i inną operacją. Banki mają ograniczenia kapitałowe, ryzyka i finansowania. Większe rezerwy również nie tworzą automatycznie stałej wielokrotności M1. [5]
Gospodarstwo domowe przelewa firmie 15 między depozytami należącymi do mierzonego sektora. Zmieniają się właściciele, nie suma sald. Firma może zapłacić dalej, tworząc następną płatność bez konieczności wzrostu M1. Wolumen płatności w okresie nie jest więc zasobem pieniądza. Odróżniaj też saldo konkretnego dnia od średniej miesięcznej. Amerykańska publikacja H.6 podaje średnie miesięczne, a nie automatycznie stan z ostatniego dnia miesiąca. [3]
W przykładzie strefy euro przesuwamy 20 z depozytu overnight na uwzględniony depozyt terminowy z terminem zapadalności wynoszącym 1 rok. M1 spada o 20, lecz sam transfer nie zmienia M2, obejmującego oba rodzaje. Zmienia się dostępność, nie automatycznie prawo majątkowe posiadacza. Gdy spada wąska miara, patrzymy więc także na Broad Money, szerszy pieniądz, i jego skład. Zanik depozytu to coś innego niż wyjście poza granicę jednej kategorii statystycznej. [1]
Bitcoin.org opisuje zasady powstawania nowych bitcoinów (BTC) osobno od ceny rynkowej. Monety pod własną kontrolą nie są depozytem bankowym. Jeśli saldo przechowuje powiernik, na przykład giełda, wypłata zależy od przekazania ci monet przez tę instytucję; takie roszczenie nie jest tym samym co możliwość bezpośredniego wydania monet. Podobnie sam wzrost M1 nie mówi, kto zechce wymienić pieniądze na bitcoina. Jedni zostawią je na koncie, inni spłacą dług lub kupią towary. Wniosek o cenie wymaga wyjaśnienia zachowań ludzi i innych warunków, nie tylko pokazania podobnych krzywych. [6]
Pełniejszy obraz uzyskasz, czytając to hasło razem z Monetary Base, M0, M2, Broad Money. Do tego hasła prowadzą również odsyłacze z Monetary Base, Broad Money, M0, M2.