Fair value accounting

Wyobraźmy sobie zakup za 100 USD, dolarów amerykańskich. Szacowana dzisiejsza wartość godziwa wynosi 120. Różnica 20 nie oznacza jeszcze, że firma może automatycznie wykazać taki zysk. Najpierw trzeba ustalić sposób ujęcia aktywa i miejsce zapisania zmiany. IFRS 13, część Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej, wyjaśnia wycenę w wartości godziwej, gdy inny standard jej wymaga lub ją dopuszcza. Sam nie nakazuje przeszacować całego majątku. „Jak ustalić wartość?” i „Kiedy oraz gdzie ją wykazać?” to różne pytania. [1]

IFRS 13 uwzględnia cenę otrzymaną za sprzedaż aktywa lub zapłaconą za przeniesienie zobowiązania w zwykłej transakcji na dzień wyceny. Nie chodzi o wymuszoną wyprzedaż ani życzeniową kwotę właściciela. Pierwszeństwo ma dostępny rynek główny o największym wolumenie i aktywności. Gdy go nie ma, stosuje się najkorzystniejszy dostępny rynek zgodnie ze standardem. Wybranie najwyższej liczby na dowolnej giełdzie nie wystarczy. Data, godzina i dostęp firmy do wykorzystanego rynku także wyjaśniają wynik. [1]

W naszym przykładzie cena to 100 USD, a opłata za sprzedaż 3. Wpływy netto po tej opłacie wynoszą 97. Przy tych założeniach wartość godziwa to 100, nie 97: IFRS 13 nie pomniejsza jej o koszty transakcyjne. Wartość godziwa pomniejszona o koszty sprzedaży jest inną wielkością. Transport ma odrębną rolę. Jeśli położenie fizycznego surowca jest cechą aktywa, wycena może uwzględniać przewóz na rynek. Nie należy mylić tego przypadku ze zwykłą prowizją giełdową. [1]

IFRS 13 porządkuje dane wejściowe w hierarchii. Poziom 1 wykorzystuje nieskorygowane ceny identycznych aktywów na dostępnych aktywnych rynkach, poziom 2 inne obserwowalne dane, a poziom 3 dane nieobserwowalne, czyli szacunki założeń uczestników rynku bez bezpośrednich danych rynkowych. Istotna dana o najniższym priorytecie wyznacza poziom całej wyceny; poziomów się nie uśrednia. Nasz model pokazuje wrażliwość: płatność 100 dokładnie za rok, przy wymaganej stopie zwrotu 5%, ma dzisiejszą wartość około 95,24, a przy 10% około 90,91, bez niewypłacalności i kosztów. To nie notowanie BTC. Poziom 1 oznacza rodzaj danych, a nie bezpieczną inwestycję. [1]

To księgowe uzupełnienie: US GAAP, ogólnie przyjęte zasady rachunkowości w USA, nie są tym samym co IFRS. Financial Accounting Standards Board (FASB), amerykański twórca standardów, przez ASU 2023-08 wprowadził późniejszą wycenę określonych kryptoaktywów w wartości godziwej ze zmianami w wyniku netto. Trzeba spełnić wszystkie warunki: składnik niematerialny, bez fizycznej postaci, według właściwej definicji księgowej; brak egzekwowalnych roszczeń do bazowych dóbr, usług czy innych aktywów; powstanie lub istnienie w rozproszonym rejestrze współdzielonym przez uczestników; zabezpieczenie kryptograficzne i zamienność jednostek; brak stworzenia lub emisji przez jednostkę sprawozdawczą albo stronę powiązaną. NFT, token niezamienny, nie jest więc automatycznie objęty. Zasada dotyczy lat obrotowych rozpoczynających się po 15 grudnia 2024, zwykle od 1 stycznia 2025 dla roku kalendarzowego; wcześniejsze zastosowanie było dozwolone. [2]

Weźmy nasz przykład późniejszej wyceny w tym amerykańskim systemie. Firma ma 2 BTC po 50000 USD za BTC, czyli wartość 100000. Przy cenie 60000 wartość wynosi 120000, a przeszacowanie +20000. Bez sprzedaży wpływ pieniężny z tego przeszacowania to 0. Następnie cena spada do 45000: wartość wynosi 90000, a zmiana za kolejny okres −30000, nie −10000 względem pierwotnej podstawy. Nadal są to 2 BTC. Liczba monet, zysk z wyceny i otrzymane pieniądze to różne rzeczy. Przykład pomija podatki, opłaty i różnice kursowe. [2] [5]

W czerwcu 2019 Komitet Interpretacyjny IFRS rozpatrywał określony rodzaj kryptowalut. Dla aktywów przeznaczonych do sprzedaży w zwykłej działalności zastosował IAS 2, standard o zapasach; w pozostałych przypadkach IAS 38 o aktywach niematerialnych. Zapasy mogą być też niematerialne, nie muszą oznaczać towarów w magazynie. Pośrednicy i handlowcy towarowi spełniający odpowiedni wyjątek IAS 2 stosują wartość godziwą pomniejszoną o koszty sprzedaży. IAS 38 pozwala na model przeszacowania pod warunkami aktywnego rynku. Nie kopiuje jednak wszystkich reguł FASB. Najpierw ustalmy, co firma posiada, po co i według jakiego systemu sporządza sprawozdania. [3] [4]

Nasze uzgodnienie w USD zaczyna się od wartości bilansowej 100000. Zwiększenia o 30000, rozchody według wartości bilansowej 20000 i przeszacowanie 20000 dają: 100000+30000−20000+20000 = 130000. Rozchody oznaczają tu wartość aktywów usuniętych z ksiąg, niekoniecznie pieniądze ze sprzedaży. Zestawienie nie zastępuje rachunku cash flow, czyli rzeczywistych wpływów i wydatków pieniężnych. Czytajmy je wraz z liczbą monet, kosztami nabycia, podstawami wyceny i ograniczeniami sprzedaży. Nawet wysoka wartość bilansowa sama nie dowodzi kontroli kluczy prywatnych pozwalających wydawać BTC ani możliwości odebrania majątku od depozytariusza. [2] [5]