Denationalisation of Money

Książka ukazała się po raz pierwszy w 1976 roku. Hayek szukał sposobu ograniczenia inflacji i innych zaburzeń pieniężnych przez konkurencję. Inflacja oznacza wzrost ogólnego poziomu cen: za tę samą kwotę zazwyczaj można kupić mniej. Dla Anny liczy się nie nazwa na banknocie, lecz to, co dostanie za zarobione pieniądze. Oczekiwana przez Hayeka poprawa jest argumentem za projektem, a nie udowodnionym tutaj wynikiem już wdrożonego systemu. [1]

Wyobraź sobie, że Anna może przyjmować inną walutę i płacić nią także dostawcy mąki. Jeśli obecna ją zawiedzie, ma użyteczną alternatywę. Swoboda przyjęcia albo odrzucenia waluty jest podstawą rozumowania Hayeka. Emitent nie mógłby liczyć na to, że ludzie muszą zostać. Kilka znaków firmowych w aplikacji nie wystarczy: ważne, czy można naprawdę używać walut i przechodzić między nimi. [3]

Hayek opisuje hipotetyczny bank emitujący własną jednostkę nazwaną ducat. Posiadacz mógłby na żądanie wybrać wypłatę 5 franków szwajcarskich, 5 marek niemieckich lub 2 dolarów za ducat. Jest to konkretne zobowiązanie do wymiany. Nie chodzi o dzisiejszy produkt ani historyczną złotą monetę o tej nazwie. Kwoty należą do przykładu autora, a nie do obecnych kursów. [2]

Obok wymiany Hayek opisuje cel zachowania w przybliżeniu stałej siły nabywczej wobec wybranego koszyka dóbr. Koszyk to określone ilości różnych towarów, których łączna cena stanowi miarę. Nie jest obietnicą wydania tych towarów z bankowego magazynu. Anna musi więc rozdzielić dwa pytania: czego może żądać od banku i jak dobrze waluta realizuje ogłoszony cel. Jedna odpowiedź nie zastępuje drugiej. W tym projekcie bank byłby prawnie zobowiązany do wymiany swojej waluty na wskazane waluty, lecz nie do utrzymywania stałej siły nabywczej. [2]

W naszym prostym przykładzie obserwowany koszyk kosztuje najpierw 100 jednostek, a później 110. Jednostka straciła wobec niego siłę nabywczą. Emitent Hayeka dostosowywałby ilość waluty do popytu i celu cenowego; podaż nie byłaby z góry zamknięta na zawsze. To propozycja zarządzania, nie gwarancja sukcesu. Nawet stała cena całego koszyka nie oznacza, że cena mąki czy innego pojedynczego składnika nie może się zmienić. [2]

Anna może mieć rachunki w różnych bankach i wszędzie liczyć w koronach czeskich. Zmienia instytucję, niekoniecznie jednostkę pieniężną. Liczba banków nie jest liczbą walut. Hayek oddziela tak swój projekt od wcześniejszej dyskusji o Free Banking, w której banki emitowały banknoty wymienialne na wspólną istniejącą walutę. Przed porównaniem systemów ustalmy, czy konkurują emitenci różnych jednostek, czy banki korzystają z tej samej. [2]

Hayek rozważa również możliwość, że odchodzenie od wcześniej wyłącznej waluty przyspieszy spadek jej wartości. Przejście nie jest więc automatycznie łagodne. Anna musiałaby myśleć nie tylko o przyszłych płatnościach, ale także o istniejących oszczędnościach i umowach. Sama nowa alternatywa nie chroni wartości każdego wcześniejszego zobowiązania. To ryzyka wymagające oceny, a nie dowód, że każda zmiana skończy się tak samo. [2]

Porównując ten pomysł z projektem Bitcoin lub innym rozwiązaniem, zacznij od zasad, nie od etykiety „prywatny pieniądz”. Kto może zmienić liczbę jednostek? Czy istnieje emitent, od którego można czegoś żądać? Co dokładnie oznacza obiecana stabilność? Czy użytkownik naprawdę może odejść? Konkurencja walutowa pomaga zadawać te pytania. Sam wybór nie oznacza, że każda oferowana waluta jest niezawodna ani że jej cena nie spadnie. [3]