Options on spot Bitcoin ETPs

Tomáš widzi w aplikacji opcję na IBIT i wyobraża sobie prawo kupienia bitcoina. Między nim a monetą jest jednak udział produktu giełdowego, czyli ETP. To właśnie udział jest instrumentem bazowym opcji. We wrześniu 2024 amerykańska komisja papierów wartościowych SEC zatwierdziła zasady opcji IBIT z amerykańskim stylem wykonania i rozliczeniem przez dostawę. Fizyczna dostawa oznacza udziały ETP, nie BTC do portfela. Standardowy kontrakt zwykle obejmuje 100 udziałów. Kontrakty skorygowane lub o indywidualnych warunkach mogą się różnić, dlatego przed rachunkami trzeba sprawdzić instrument bazowy i dostarczaną ilość. [1] [2]

W naszym własnym przykładzie Tomáš kupuje call ze strike 50 USD, premią 3 USD na udział i mnożnikiem 100. Prawo kosztuje 300 USD, a nie tylko pojedynczą liczbę z ekranu. Mnożnik przelicza notowanie na liczbę udziałów objętych kontraktem. Premia płaci za możliwość zakupu po ustalonej cenie w okresie ważności opcji; nie jest zaliczką na udziały. Wykonanie wymagałoby dodatkowych 5 000 USD na zakup. Tomáš może też sprzedać opcję przed wygaśnięciem, jeśli znajdzie drugą stronę, ale ceny sprzedaży nie da się z góry zagwarantować. [2] [3]

Rozpatrzmy ten sam przykład przy wygaśnięciu, czyli końcu ważności. Przy cenie udziału 55 USD prawo zakupu po uzgodnionej cenie ma dla całego kontraktu wartość wewnętrzną 500 USD. To korzyść w porównaniu z zakupem na rynku. Po odjęciu premii pozostaje zysk 200 USD przed kosztami. Próg rentowności, przy którym korzyść dokładnie pokrywa premię, to 53 USD za udział. Przy cenie najwyżej 50 USD call nie ma wartości wewnętrznej w tym modelu na wygaśnięcie; jeśli Tomáš pozwoli jej wygasnąć bez wykonania, straci 300 USD premii. To ryzyko samej kupionej opcji przed kosztami, nie limit strat na udziałach nabytych później wskutek wykonania. [3]

Put działa w przeciwnym kierunku. Nasz przykład ma strike 50 USD, premię 2 USD na udział i mnożnik 100. Przy cenie udziału 45 USD w dniu wygaśnięcia wartość wewnętrzna kontraktu wynosi 500 USD, a zysk po premii 300 USD przed kosztami. Takie prawo może chronić już posiadane udziały przed spadkiem, ale ochrona kosztuje i wygasa. Wykonanie tej put z dostawą oznacza przekazanie 100 właściwych udziałów i otrzymanie 5 000 USD, a nie automatyczną wypłatę samej różnicy pieniężnej. Kto nie ma udziałów, musi wcześniej poznać zasady i możliwości brokera. [4]

Styl amerykański pozwala posiadaczowi wykonać opcję przed wygaśnięciem. Z drugiej strony wystawcy może zostać przydzielony obowiązek dostarczenia lub kupienia udziałów. OCC, amerykańska instytucja rozliczająca opcje, podaje dla tygodniowych opcji na akcje i ETF dostawę T+1, czyli następnego dnia roboczego po wykonaniu. Tomáš musi znać godzinę graniczną składania dyspozycji u brokera i procedury tak zwanego automatycznego wykonania. Bezczynność nie zawsze oznacza, że opcja po prostu zniknie. Po wykonaniu call posiada kupione udziały i ponosi ich dalsze ryzyko cenowe. Sprzedaż opcji i jej wykonanie to odmienne sposoby zakończenia pozycji. [2] [4]

Przed wygaśnięciem cena call to nie tylko różnica między ceną udziału a strike. Obejmuje również szansę na korzystny ruch w pozostałym czasie. Upływ czasu zwykle zmniejsza ten składnik, jeśli reszta warunków się nie zmienia. Zmienność implikowana to oczekiwana skala wahań wywnioskowana z rynkowej ceny opcji. Jej spadek może obniżyć wartość call tak mocno, że przeważy nawet wzrost ceny udziału. Tomáš może zatem dobrze przewidzieć kierunek i mimo to sprzedać ze stratą. Próg 53 USD przy wygaśnięciu z naszego przykładu nie jest uniwersalną granicą zyskownej sprzedaży przed końcem. [3]

Jeżeli Tomáš wystawi call, otrzyma premię i przyjmie zobowiązanie. Dostawa standardowego kontraktu wymaga 100 właściwych udziałów. BTC we własnym portfelu nie zastępują ich automatycznie. Posiadanie tych udziałów wraz z wystawioną call to covered call: dostawa jest pokryta, ale udziały nadal mogą tanieć, a przy przydziale wzrost ponad strike oddaje się kupującemu. Premia nie jest dochodem bez ryzyka. Przy niepokrytej call, bez odpowiednich udziałów lub innej ochrony, straty wynikające z gwałtownego wzrostu instrumentu bazowego nie mają teoretycznego górnego limitu. Ryzyka wystawcy nie wolno mylić z ograniczoną premią, którą ryzykuje kupujący. [4] [6] [7]

Warunki techniczne się zmieniają. MIAX ogłosiła 19 maja 2026 zwiększenie limitów pozycji i wykonania opcji IBIT do 1 000 000 kontraktów. To informacja z określonego dnia dla wskazanego rynku i produktu, nie uniwersalny limit wszystkich bitcoinowych ETP ani prawo klienta do tak dużej pozycji. Broker może ustalić ostrzejsze ograniczenia. Historycznych 25 000 kontraktów z pierwotnej zgody też nie należy bez sprawdzenia przedstawiać jako aktualnej reguły. Dla konkretnej opcji sprawdza się bieżącą specyfikację, datę, liczbę dostarczanych udziałów, sposób wykonania i warunki rachunku. Dopiero wtedy obliczenie możliwego wyniku ma jasny sens. [1] [5]